Column Binnenlands bestuur 21 05 2004
De roman met als titel 'Woensdag gehaktdag' van schrijver Richard Klinkhamer is nog steeds ongepubliceerd.
Dat is maar goed ook, omdat in het boek de dood van zijn vrouw Hannie wordt beschreven, waarvoor Klinkhamer zelf is veroordeeld. Uitgevers vonden en vinden het immoreel dat de schrijver zou verdienen aan de publicatie van het boek. Wij, potentiële lezers zullen daarom niet te weten komen wat 'Woensdag gehaktdag' echt inhoudt.
Het parlement tobt ook alweer vier jaar met het fenomeen 'Woensdag gehaktdag'. Dan wordt bedoeld de 'dag van de verantwoording', waarbij de regering zich aan de Tweede Kamer verantwoordt over de resultaten van het gevoerde beleid. Zijn de wachtlijsten in de zorg verdwenen, is het veiliger op straat, werkt het nieuwe WAO-beleid? Op de derde woensdag in mei rapporteert de minister van Financiën de financiële jaarresultaten aan de Tweede Kamer, de vakministers brengen meer beleidsinhoudelijke jaarverslagen uit.
Op de achterliggende drie verantwoordingsdagen is het goede idee van een verantwoording aan het parlement nog niet uit de verf gekomen. In 2001, de eerste keer, waren de stukken over 2000 nog niet in VBTB-formaat (van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording). Er werd nog geen relatie gelegd tussen beleidsvoornemens en financiële middelen, tussen begrotingsplannen en geboekte resultaten. De jaarverslagen kenden nog een sterk financieel-technisch karakter. Ook gaven gezichtsbepalende Kamerleden als PvdA-er Jan van Zijl - terecht - aan dat het politiek-strategisch niet tactisch zou zijn, wanneer het parlement de eerste verantwoordingsdag direct voluit zou gaan en bewindslieden scherp 'afrekende' op al dan niet behaalde resultaten. Het verantwoordingsidee moest nog groeien.
Mei 2002 was Nederland met heel andere zaken bezig dan de jaarverantwoording 2001. De derde woensdag in mei was de verkiezingsdag, Fortuyn was net begraven en het kabinet demissionair. De weken erna vond de formatie van Balkenende-I plaats. Geen goed gesternte voor een ordelijke verantwoording door de vertrekkende paarse bewindslieden aan een qua samenstelling radicaal verander parlement. Er was al afgerekend op de verkiezingsdag.
Mei 2003 waren de stukken over 2002 eindelijk in VBTB-opmaak. Maar er was net een nieuw kabinet, Balkenende-II, dat nog geen week daarvoor was aangetreden. Bijvoorbeeld de nieuw aangetreden minister Peijs zou zich dat jaar moeten verantwoorden over wat in 2002 door haar paarse voorgangster Netelenbos respectievelijk LPF-voorganger De Boer was gepresteerd. Staatsrechtelijk gezien zuiver, maar politiek gezien niet heel opportuun. Slechts twee Kamerleden, voorzitter en lid van de commissie van Verkeer en Waterstaat, konden zich vrijmaken voor het 'grote verantwoordingsdebat' op verkeer- en vervoerterrein.
Qua vadis met de verantwoording aan het parlement? Dit jaar lijken er geen excuses meer te zijn voor een halfwas optreden. Het fenomeen bestaat drie jaar dus de fluwelen handschoentjes kunnen uit. De zittende ministers zijn een jaar aan de slag en moeten de beleidsresultaten 2003 onverkort voor hun rekening nemen. De aanvankelijke tekortkomingen van de VBTB-systematiek zijn verholpen. De rekenkamer heeft zich nauwgezet over de verantwoordingen 2003 gebogen en geeft haar bevindingen omtrent de rechtmatigheid en het financieel beheer.
Het is nu aan het parlement om een succes te maken van de dag van de verantwoording en de daaropvolgende debatten met de vakministers. Helpers weg, reisverloven intrekken, het is nu alle hens aan dek. Anders blijft ook de verantwoording bij het rijk, de andere 'woensdag gehaktdag' een voor burgers onbekend fenomeen. En dat zou ik wel betreuren.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten