Column Binnelands Bestuur dd 7 juli 2006
Na de val van het kabinet vonden de coalitiegebonden fractievoorzitters om twee redenen een missionair kabinet verkieslijk. Eén argument vormt de Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan, twee het belang van de begroting 2007. Wat daarvan te zeggen?
Op het eerste punt is al veel kritisch commentaar geleverd. Blijft over de begroting. Budgettaire besluitvorming is altijd een fijne cocktail van staatsrechtelijk, economische en politieke beginselen door elkaar. Ook hier, maar welke doen er nu het meest toe?
Staatsrechtelijk zijn er een paar zaken belangrijk. Grondwet en Comptabiliteitswet leggen vast dat een begroting moet worden ingediend bij wet en dus besluitvorming vergt in beide kamers. Verder kan de begroting alleen worden ingediend door de regering zelf omdat de Grondwet hier geen recht van initiatief gunt aan het parlement zoals bij vrijwel alle andere wetten. Begrotingen worden exclusief ingediend 'vanwege de koning'. Tot zover nog geen vuiltje aan de lucht.
Het begrotingsjaar moet gelijk zijn aan het kalenderjaar dus bijvoorbeeld de begroting 2006 gewoon naar evenredigheid met een kwart verhogen en drie maanden verlengen is geen optie. Verder zegt de Grondwet dat de begroting moet worden ingediend op de derde dinsdag van september. Hier wordt het leuk. Wat als dat niet gebeurt en dit over gelaten wordt aan een nieuw kabinet? Helemaal geen probleem, comptabel recht kent geen sancties op latere indiening dus een later ingediende begroting heeft geen staatsrechtelijke gevolgen. Te meer als politiek gekozen wordt voor een verlate indiening is er geen vuiltje aan de lucht. Maar goed, zelfs vroege verkiezingen in oktober, een paar maanden formeren, het wordt dan wel laat dus een eerste begrotingsontwerp indienen is wel gewenst.
Zou het een nieuw kabinet hinderen als de demissionaire ploeg eerst een beleidsarme begroting indient? Neen, geenszins. De nieuw aangetreden ministersploeg zou -mits snel geformeerd- al via nota’s van wijziging op ontwerpbegrotingen in het najaar eigen accenten hebben kunnen leggen. Een nog later geformeerd kabinet kan via bijstellingen bij Voorjaarsnota 2007 (of eerder!) eigen nadere keuzen maken. Een beleidsarme begroting kan staatsrechtelijk dus best, wegen te over.
Moet de begroting dan snel worden ingediend en behandeld zodat ze voor de jaarwisseling werking heeft? Neen, dan hoeft volgens geen enkele rechtsregel -al zou het prettig zijn- maar het is in Nederland voorzover mij bekend in de jongste geschiedenis zelfs nog nooit gelukt om begrotingswetten door Tweede en Eerste Kamer op tijd, voor het nieuwe jaar, te laten vaststellen. Is dat erg? Neen, geenszins, ieder jaar wordt de comptabele rechtsregel geactiveerd dat ook zonder formele begrotingsvaststelling vast 4/12 mag worden uitgegeven van het totaal.
Waarom dan toch zo’n sterk pleidooi voor een missionair kabinet dat de begroting kan indienen als er geen staatsrechtelijke redenen voor pleiten? Economische argumenten? Dat vind ik moeilijk hard te maken. De begroting 2007 ligt al voor meer dan 95% vast dus of die laatste budgettaire accenten nu zo'n verschil maken voor de Nederlandse economie? Moeilijk te verdedigen. De verkiezingsuitslag najaar 2006 zal meer economische impact hebben.
Blijft over politieke argumenten. Daarover de volgende keer meer. Eerst Lubbers het karwei laten afmaken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten