Ook op de kleintjes letten

Column Binnenlands Bestuur dd 29 september 2006

En zo kon Frits Wester met RTL4 toch nog een lange neus maken naar het ministerie van Financiën. De Miljoenennota bemachtigen lukte dit jaar niet, maar de kwalificaties van de Financiënambtenaren over de verkiezingsprogramma’s van de grote drie waren ook een aardige scoop. ‘De bezuinigingen zijn vaak matig onderbouwd en gegeven ervaringen in het verleden slechts beperkt haalbaar. De onderbouwing van alle drie de partijen is op onderdelen zwak dan wel veel te ambitieus’.Enzovoort. Over de andere partijen laat Financiën zich nog niet uit en dat is jammer. Die verkiezingsprogramma’s zijn inmiddels ook beschikbaar en kunnen cruciaal zijn bij coalitievorming. Zijn die plannen robuuster? Een paar er uitgelicht.
De SP tovert een miljard tevoorschijn door taken te verplaatsen van het CWI en UWV naar gemeenten. Het opheffen van beide organisaties ‘kost ‘ schijnbaar niets, de taakvervulling door gemeenten levert wel een miljard op. Het is een oude truc. Verplaats werk en doe er een efficiencykorting overheen. De gemeenten zien je komen, denk ik dan en wachtgeld voor UWV-ers en CWI-er bestaat blijkbaar niet voor de SP.
Groenlinks wil een stoelheffing op vliegverkeer. De vliegvelden van Dusseldorf en Brussel zullen het toejuichen, tenzij het een Europees plan wordt maar dat lukt nooit in vier jaar dus een bepaald onzekere ambitie. Verder wil GL integratie en betere samenwerking tussen krijgsmachtonderdelen, denk aan gezamenlijke wapensystemen. Een goed streven, maar een van de eerste projecten waarbij twee krijgsmachtdelen één systeem gebruiken, de Joint Strike Fighter voor marine en luchtmacht wordt in de volgende regels van het GL-programma geschrapt. Lastig om dan toch 700 miljoen te vinden.
D66 wil een vergroening van het belastingstelsel onder meer door een naar tijd en plaats gedifferentieerde congestieheffing. Dit moet 700 miljoen opleveren. Op twee punten wijkt dat af van andere partijen. Ten eerste dat de heffing geld moet opleveren en niet wordt ‘teruggegeven’ aan autorijders. Maar ten tweede dat men niet in tarief differentieert naar milieukenmerken van voertuigen doch slechts naar tijd en plaats. Zo vergroen je natuurlijk niet echt, waar het de partij wel om begonnen was, een schrijffoutje?
Wilders wil 16 miljard belastingverlaging plus een miljard voor ouderen. Maar hoe dat te betalen? Een paar concrete ideeën heeft hij wel, allen goed voor het debat maar of ze veel opleveren is de vraag. Afschaffen Europees parlement en Eerste Kamer, verkleinen Tweede Kamer, afschaffen bijdrage aan ‘Brussel’. Dapper is zijn voorstel het speciale wachtgeld voor politici te vervangen door de gewone WW, inclusief een sollicitatieplicht. Benieuwd of die ook geldt voor zittende kamerleden zoals hijzelf of alleen voor ‘nieuwe gevallen’?
Het financieel lijstje van de Christenunie stelt erg teleur, zij werkt haar A4-tje met een groteske bezuinigingsomvang van 18,7 mld. alleen uit in nietszeggende trefwoorden. Bij de Partij voor de Dieren wel zeven hoofdstukken vol flora en fauna maar geen financiële paragraaf.
Al met al geen vrolijker beeld dan bij de grote partijen. Desondanks toch op de kleintjes blijven letten, misschien vervullen zij de sleutelrol na de verkiezingen!

De premier moet zwijgen

Column Binnelands Bestuur dd 15 september 2006

Zwartboek. Het kan u niet ontgaan zijn dat de film deze week gaat draaien. Kranten, tijdschriften en televisie stonden bol. Hoe verguld Thom Hoffman was met zijn rol in de film. De verbluffende schoonheid van Carice van Houten, die nu al een Hollywoodcarrière voorspeld wordt. De talloze interviews met Paul Verhoeven, die de film beschouwt als een nieuwe mijlpaal in zijn oeuvre. Zelfs de lange weg tot financiering van de film met het hoogste Nederlandse filmbudget aller tijden is breed uitgemeten. Neen, rond de communicatie van de film is weinig nagelaten, heel Nederland mag het weten. U gelieve zich allemaal aan het loket te vervoegen, Albert Heijns bioscoopactie met tweede kaartje gratis is nog net niet voorbij.
Hoe anders gaat het dit jaar in de aanloop naar prinsjesdag. Tenzij een ambtenaar een tasje achterlaat in de trein, of een journalist ergens in een departement ontdekt dat de ‘clean-desk-policy’ een papieren tijger blijkt, wacht Nederland tot de Derde Dinsdag in zalige onwetendheid de plannen af die het semi-missionaire kabinet ons bereid. Een strikt embargo leidt dit jaar vooralsnog tot stilte rond de begroting. Haagse voorlichters zitten op hun handen, behalve die van Zalm dan. Allen beseffen dat de goednieuwsshow van Gerrit Zalm prinsjesdag domineert, zijn laatste en grootste. Eindelijk zwarte cijfers! Vakministers weten dat ze weinig ruimte zullen krijgen die dag, hoe zuur dat ook is voor zwaarbevochten beleidsdoorbraken, briljant vrijgespeelde extra budgetten of andere zoetjes voor het volk.
Het is ook voor de premier een rare vertoning. Kon hij vorig jaar nog vrolijk eind augustus zijn schriftje voorlezen vol goed nieuws, vooruitlopend op prinsjesdag, dit jaar moet ook hij zwijgen. Een fijne streek die de VVD hem geleverd heeft met dit strikte embargo op nieuwsuitingen. Over ruim twee maanden verkiezingen, eindelijk zoet maar de minister-president moet zwijgen, alle aandacht voor VVD-er Zalm. Communicatief is dit embargo dus alleen winst voor Zalm.
Als burgers staat ons volgende week een bombardement aan informatie te wachten. Dinsdag tot donderdag zullen de media vergeven zijn van prinsjesdagnieuws. Maar daarna wordt het weer snel stil. De Kamer gaat donderdagavond weer dicht en het gewone leven herneemt zich. De grote vraag is, of zo’n korte periode van heel veel nieuws ineens effectiever zal blijken dan bijvoorbeeld de uitgekiende, wekenlange spanningsopbouw rond de film Zwartboek. Ik denk het niet. Te veel informatie ineens is ook zo weer weg. Het zou me daarom niets verbazen wanneer volgend jaar weer een ander regime wordt gekozen in de aanloop naar prinsjesdag. Of als komende dagen toch her en der wat nieuws naar buiten lekt van vakministers. Want ook zij willen graag in de krant met hun zoet.