Column Binnelands Bestuur dd 24 november 2006
Twee dagen na de verkiezingen ligt de grote vraag ter tafel: Wie gaan de posten in het nieuwe kabinet bezetten? Het antwoord zal vast nog weken zo niet maanden op zich laten wachten, maar bij de selectie van kandidaten is de bezetting van de sleutelposten altijd een eerste opgave. Wie krijgt Financiën? Blijft Zalm, gesteld dat de VVD weer een vice-premier en de minister van Financiën mag leveren, of wordt het Rita Verdonk?
Voor de verkiezingen liet Rita Verdonk optekenen dat ze niet beoogde terug te keren op Integratie. Volksgezondheid leek haar wel wat. Of Veiligheid, Onderwijs of Verkeer. Maar waarom eigenlijk niet Financiën? Immers, de les van de afgelopen kabinetten is geweest dat een sterke tandem Algemene Zaken – Financiën, premier en vice-premier, de ruggengraat vormt van een kabinet. Wie echt de macht zoekt, moet Financiën ambiëren.
De eerste les die de PvdA in 1989 trok na de succesvolle jaren van het sterke span Lubbers-Ruding was dat ze haar eerste man, Wim Kok op Financiën moest zetten. ‘Te zwaar’, riepen de commentatoren destijds, Financiën, het vice-premierschap en partijleiderschap in een persoon verzameld. De geschiedenis leerde anders. Het kabinet zat de rit uit en Kok kon moeiteloos promoveren tot een achtjarig premierschap.
Ook internationaal wordt een zittende minister-president steeds vaker opgevolgd door zijn of haar minister van Financiën. In Canada is dit bijna de regel, Verhofstadt promoveerde in België langs die weg en ook in Groot-Brittannië werd eerst Margareth Thatcher verruild voor schatkistbewaarder John Major en wordt volgend jaar Tony Blair afgelost door Gordon Brown, al jaren ‘Chancellor of the Exchequer’.
Het pad richting premierschap loopt dus via Financiën, niet via Verkeer of Zorg. Toch noemde Verdonk die post niet. Waarom niet? Toegegeven, Nederland heeft nog nooit een vrouwelijke minister van Financiën gekend en ze is geen econoom. Maar dat moet geen obstakel zijn, we hebben ook nog geen vrouwelijke premier gekend. Wat dan wel? Een denkbare reden dat Verdonk Financiën niet expliciet noemde kan zijn geweest dat ze de zittende vice-premier niet te openlijk tegen zich in het harnas wilde jagen en voor de verkiezingen niet nog meer tweedracht wilde zaaien. Zalm heeft immers aangegeven pas rond de kerst uitsluitsel te willen geven over zijn toekomst. Maar eigenlijk was haar boodschap voor de goede verstaander duidelijk. Als de VVD gaat regeren wil zij de vice-premier zijn en is er geen plaats meer voor Gerrit Zalm als vice-premier. Die zal haar woorden op waarde hebben gewogen en zich afvragen of hij een degradatie tot gewoon kabinetslid onder Verdonk accepteert. En komt door Verdonks uitspraken zo de weg vrij voor haar naar Financiën, als tussenstap naar meer?
Geen opmerkingen:
Een reactie posten