Column Binnnelands bestuur dd 31 augustus 2008
Werkt ontwikkelingssamenwerking echt niet, een debat zoals laatstelijk VVD-er Boekestein weer aanzwengelde? In Suriname leek zich weer een mooi (frauduleus) voorbeeld aan te dienen. De fraude moet ongeveer zo gegaan zijn. Met hulp van buitenlandse deskundigen werd in een kostbaar en tijdrovend project een nieuw betalingssysteem voor de overheid opgezet. De tijdrovende handmatige betalingswijze aan leveranciers zou worden vervangen door geautomatiseerde betaalbaarstelling van facturen. Minder rompslomp en handtekeningen verzamelen binnen departementen en bij Financiën en geen bodes die de hele handel heen en weer pendelden. Hoewel de geautomatiseerde techniek nog niet helemaal gereed was begon men toch alvast met het nieuwe systeem.
Toen moeten de nu opgepakte fraudeurs hun kans hebben geroken. Omdat nu op (geautomatiseerde) betaalbaarstellingen alleen maar een bedrag in cijfers wordt vermeld en niet meer als vroeger ook uitgeschreven in letters, kon in deze papieren tussenfase met een enkele toevoeging van een cijfer een betaling van 3700 SRD worden veranderd in bijvoorbeeld 43700 of 53700 SRD. En dat gebeurde dan ook, vele tientallen keren achtereen. Wanneer een klein factuurtje betaald moest worden, spanden ambtenaren van het uitgavendepartement, de Financiënambtenaar en de bode samen. Onderweg naar de betaalafdeling van Financiën werd kinderlijk eenvoudig een enkel cijfertje toegevoegd en binnen de korte tijd kreeg de ook in het complot betrokken leverancier van goederen een tien keer te hoog bedrag bijgeschreven. Een klein groepje fraudeurs, leveranciers en ambtenaren, streek zo samen 5 tot 6 miljoen SRD op, ruim anderhalf miljoen euro.
De moraal ? Dat automatisering fraude niet gaat uitbannen? Dat wisten we al. Dat men in Suriname niet met geld kan omgaan of dat projecten gefinancierd met ontwikkelingshulp niet werken?
Dat is denk ik niet wat hieruit spreekt. Mij verrast de sterke en snelle correctie die plaatsvindt op de ontdekking van de fraude. Hoewel laat, maat beter laat dan nooit, signaleerde een medewerker van de betaalafdeling van Financiën de opeenvolgende grote betalingen. Hij informeerde een stafmedewerker en die de minister. Deze schakelde de accountantsdienst in en snel konden de feiten worden vastgesteld. De minister informeerde de ministerraad, het parlement en de pers –die elke dag weer nieuwe feitjes weet te brengen in deze zaak- maar ook het Openbaar Ministerie die snel aanhoudingen liet verrichten.
Het is nu wachten op het rapport van de accountants en het werk van politie en justitie. Binnenkort zal er een politiek debat plaatsvinden over de mate van verwijtbaarheid van de minister van Financiën onder wiens verantwoordelijkheid een nieuw betaalsystemen –doch nog slechts gedeeltelijk- werd ingevoerd en wiens ambtenaren mede frauduleus handelden.
Maar de winst van deze zaak is het doortastende en corrigerende optreden van alle schakels in de lange keten van toezichthouders, interne controleurs, opsporingsdiensten, pers en politiek. Juist de aanwezigheid van voldoende zelfreinigend vermogen stemt hoopvol -hoe pijnlijk zo’n fraude voortvloeiend uit een nog niet geheel afgemaakt project ook is.
maandag, augustus 27, 2007
maandag, augustus 13, 2007
Aandelengoud
Column Binnelands Bestuur dd 17 augustus 2007
Het lijken barre tijden voor kleine beleggers die hun eerder dit jaar behaalde waardestijging zagen verdampen. Tien procent verlies in tien dagen, zonder uitzicht op betere omstandigheden, is geen pretje. Ook reuzenbelegger ABP zal wel even wat moeten calculeren welke deuk deze dip in de portefeuille slaat en welke gevolgen dit heeft voor de ambtenarenpensioenen. Zelfs voor beleggers in onze nationale trots ABNAMRO is onzeker geworden wat er aan het eind van de biedingsrace overschiet. Twee bieders, een gewijzigd bod, geen bieders?
Meer reden tot vreugde leek er –even- voor beleggers in het Rotterdamse Feyenoord. Die maakten een doorstart voor de club mogelijk door veel geld in te leggen in een ‘mandje’ van jonge talentvolle spelers. Bleek een van hen, jeugdinternational Royston Drenthe, twee voorzetten en een kopbal, zomaar meer dan vijftien miljoen op te brengen bij zijn verhuizing naar Real Madrid. Participanten kunnen meeprofiteren van zulke geslaagde transfers van Feyenoordtalenten maar helaas voor hen was Drenthe uit de beide mandjes gehouden.
Beleggers in het beursfonds Ajax wisten dit al jaren; toptransfers ten spijt heeft de koers van het aandeel nooit meer het niveau van de introductiekoers gehaald en daarom blijft het een ‘liefhebbersaandeel’. Leuk om te hebben maar het levert niets op.
Waarom dan de beweging in de politiek om toch weer ‘gouden aandelen’ te willen herinvoeren zoals bepleit door PvdA-kamerlid Ferd Crone met verrassende steun van SP tot VVD? Niet de verwachting dat de overheid een mooi rendement kan maken op haar aandelenbezit. De geschiedenis leert dat de overheid bepaald geen feilloze belegger is. Toen begin deze eeuw het voornemen bestond de torenhoog opgelopen KPN-aandelen af te stoten, werd er zolang gedraald met verkopen dat de opbrengst -na de gesprongen internetbubble- geen kwart meer was van ervoor - waarmee de kans op een enorme staatsschuldreductie was verkeken.
Nu lijkt men met de Europese herinvoering van ‘gouden aandelen’ twee vliegen in een klap te willen slaan. Enerzijds snelgeldfondsen dwarsbomen, die voor miljardenbedragen bedrijven kopen, herkapitaliseren, verkopen en vertrekken met veel winst maar een geplukt bedrijf achter laten - dat zelf niet goed meer kan investeren maar een kwakkelend bestaan gaat leiden. Men wijst dan wel op de Deense en Ierse KPN die dit overkwam. Anderzijds zou het heringevoerde gouden aandeel staatsbeleggers uit het Verre Oosten (en Middenoosten?) moeten afremmen bij het verwerven van belangen in westerse bedrijven.
Wat daarmee precies het probleem is – behalve geopolitieke motieven- wordt door de woordvoerders nog niet duidelijk gemaakt. Mogen de Chinezen ABNAMRO wel of niet kopen? Japanners DAF? Singaporezen Ajax?
Een zaak wordt echter al snel duidelijk. Vermenging van politieke en economische motieven bij de koop of verkoop van aandelenbelangen leidt al snel tot onzuivere, tijdelijk geldige redeneringen. Uiteindelijk zijn bedrijven, beleggers en werknemers daarmee slecht af. Borgen van publieke belangen kan effectief op andere wijzen dan via de koop van aandelenpakketten of herinvoering van ‘gouden aandelen’.
Straks maakt het parlement nog uit of Babel, Sneijder of Drenthe verkocht moeten worden. En zeg nu zelf ; daar hebben wij toch zelf veel meer verstand van dan politici?
Het lijken barre tijden voor kleine beleggers die hun eerder dit jaar behaalde waardestijging zagen verdampen. Tien procent verlies in tien dagen, zonder uitzicht op betere omstandigheden, is geen pretje. Ook reuzenbelegger ABP zal wel even wat moeten calculeren welke deuk deze dip in de portefeuille slaat en welke gevolgen dit heeft voor de ambtenarenpensioenen. Zelfs voor beleggers in onze nationale trots ABNAMRO is onzeker geworden wat er aan het eind van de biedingsrace overschiet. Twee bieders, een gewijzigd bod, geen bieders?
Meer reden tot vreugde leek er –even- voor beleggers in het Rotterdamse Feyenoord. Die maakten een doorstart voor de club mogelijk door veel geld in te leggen in een ‘mandje’ van jonge talentvolle spelers. Bleek een van hen, jeugdinternational Royston Drenthe, twee voorzetten en een kopbal, zomaar meer dan vijftien miljoen op te brengen bij zijn verhuizing naar Real Madrid. Participanten kunnen meeprofiteren van zulke geslaagde transfers van Feyenoordtalenten maar helaas voor hen was Drenthe uit de beide mandjes gehouden.
Beleggers in het beursfonds Ajax wisten dit al jaren; toptransfers ten spijt heeft de koers van het aandeel nooit meer het niveau van de introductiekoers gehaald en daarom blijft het een ‘liefhebbersaandeel’. Leuk om te hebben maar het levert niets op.
Waarom dan de beweging in de politiek om toch weer ‘gouden aandelen’ te willen herinvoeren zoals bepleit door PvdA-kamerlid Ferd Crone met verrassende steun van SP tot VVD? Niet de verwachting dat de overheid een mooi rendement kan maken op haar aandelenbezit. De geschiedenis leert dat de overheid bepaald geen feilloze belegger is. Toen begin deze eeuw het voornemen bestond de torenhoog opgelopen KPN-aandelen af te stoten, werd er zolang gedraald met verkopen dat de opbrengst -na de gesprongen internetbubble- geen kwart meer was van ervoor - waarmee de kans op een enorme staatsschuldreductie was verkeken.
Nu lijkt men met de Europese herinvoering van ‘gouden aandelen’ twee vliegen in een klap te willen slaan. Enerzijds snelgeldfondsen dwarsbomen, die voor miljardenbedragen bedrijven kopen, herkapitaliseren, verkopen en vertrekken met veel winst maar een geplukt bedrijf achter laten - dat zelf niet goed meer kan investeren maar een kwakkelend bestaan gaat leiden. Men wijst dan wel op de Deense en Ierse KPN die dit overkwam. Anderzijds zou het heringevoerde gouden aandeel staatsbeleggers uit het Verre Oosten (en Middenoosten?) moeten afremmen bij het verwerven van belangen in westerse bedrijven.
Wat daarmee precies het probleem is – behalve geopolitieke motieven- wordt door de woordvoerders nog niet duidelijk gemaakt. Mogen de Chinezen ABNAMRO wel of niet kopen? Japanners DAF? Singaporezen Ajax?
Een zaak wordt echter al snel duidelijk. Vermenging van politieke en economische motieven bij de koop of verkoop van aandelenbelangen leidt al snel tot onzuivere, tijdelijk geldige redeneringen. Uiteindelijk zijn bedrijven, beleggers en werknemers daarmee slecht af. Borgen van publieke belangen kan effectief op andere wijzen dan via de koop van aandelenpakketten of herinvoering van ‘gouden aandelen’.
Straks maakt het parlement nog uit of Babel, Sneijder of Drenthe verkocht moeten worden. En zeg nu zelf ; daar hebben wij toch zelf veel meer verstand van dan politici?
Abonneren op:
Posts (Atom)