Column Binnenlands Bestuur dd 2 mei 2008
Driemaal is scheepsrecht. Maar ondanks deze oude regel sombert de Algemene Rekenkamer dat ze voor een vierde keer zal moeten nagaan of belastinguitgaven beter dan voorheen worden beheerst. Dat blijkt ondanks drie opeenvolgende onderzoeken nog steeds niet het geval. Wat is er aan de hand ?
In het rijtje trucs bij gebrek aan budget is de belastinguitgave een populair vluchtheuvel geworden voor politici. Inmiddels wordt ruim 10 miljard aan ontvangsten gederfd, als alternatief voor de striktere uitgavendiscipline. Belastinguitgaven zijn immers gewoon subsidies maar dan in de vorm van een belastingvoordeel. Ze zijn er in alle soorten en maten. Alom bekend zijn de spaarloonregeling of de ouderschapsverlofkorting. Maar er zijn er nog honderden meer. Heel dure zoals de fiscale giftenaftrek, de zelfstandigenaftrek of de verlaagde omzetbelasting op voedingsmiddelen in de horeca. Negen departementen kennen tezamen wel honderd regelingen, waaronder ook veel kleintjes. De filmstimuleringsregeling. Vrijstelling omzetbelasting vakbonden. Teruggaaf energiebelasting kerkgebouwen. Laag tarief accijns OV-bussen en huisvuilauto’s, Verlaagd tarief accijnzen kleine brouwerijen. Bosbouwvrijstelling. Feestdagenregeling. Voor elke gezindte wat.
Welke doelmatigheidsvragen stelt de Rekenkamer? Ten eerste dat er scherp op wordt gelet of een nieuwe belastinguitgave wel nodig is. Verder dat verantwoording wordt afgelegd over de doelstellingen en resultaten en dat de uitvoeringskosten van een regeling zichtbaar zijn. En ten derde dat er ongeveer per vijf jaar wordt onderzocht of een regeling effectief is.
Om met het laatste te beginnen. Evalueren gaat steeds beter. Of dat er ook toe leidt dat minder effectieve regelingen worden beëindigd of bijgesteld is niet duidelijk geworden en dat is uiteindelijk wel de kernvraag. Niet dat er wordt onderzocht maar : doet men wat met de resultaten is de uiteindelijke lakmoesproef.
De verantwoording in de Miljoenennota is ook beter geworden maar opmerkelijk is dat niet de departementen zelf uitleggen waarom deze regelingen lopen, welke uitgaven er mee gemoeid zijn en welke kosten met de uitvoering zijn gemoeid. Dat behoort natuurlijk wel. OV-bussen zijn van Eurlings, natuurgrond van Verburg en kerkgebouwen van Rouvoet. Wat de uitvoering van die regelingen kost? Handenvol maar niemand weet hoeveel. Terwijl iedereen weet dat hoe kleiner een regeling is, hoe hoger het percentage uitvoeringskosten. Naar goed Haags gezegde geldt waarschijnlijk ‘Je wil het niet weten wat dat kost”!
Dan de laatste vraag : waarom komen er toch steeds weer van die belastingweggevertjes bij? Heel eenvoudig. Zolang gederfde belastingen niet gebudgetteerd zijn er gewone subsidies wel, blijft een belastinguitgave gratis geld. De Rekenkamer kan somberen dat ‘er nog steeds weinig aandacht wordt besteed aan een zorgvuldige afweging van de keuze voor een belastinguitgave’ maar de echte oplossing blijkt politiek nog niet acceptabel. Die is eenvoudig. Behandel een gederfde euro even hard als een besteedde euro. Wie een belastinguitgave wil starten moet elders bezuinigen. Wanneer door een regeling meer belastinginkomsten worden gederfd dan eerst, geraamd, moet de verantwoordelijke minister elders compenseren. Wie stopt met belastinguitgaven mag dat geld elders besteden. Als de Kamer dat vereist, zult u zien hoe snel er dan veranderingen komen.
Lerende overheid, intelligent beleid. Binnenkort mag de Tweede Kamer het rapport bespreken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten