Column Binnenlands Bestuur dd 11 januari 2008
De politiebonden roeren zich weer stevig, wanneer er niet een bliksemcompromis is gevonden over de nieuwe CAO. Komt er 200 euro per maand bij? Publieksvriendelijke acties zullen gaandeweg verruild worden voor budget-onvriendelijke acties, zo verkondigen vakbondsleiders. En in zekere zin heeft men daartoe ook de mogelijkheid.
Net als andere ambtelijke diensten kan een lang volgehouden politieacties de begroting immers schaden. Langdurig niet bekeuren of bijna automatische verkeerscontroles buiten werking stellen, waardoor geen verkeersboetes worden uitgedeeld, kan de rijksbegroting een bedrag kosten dat kan oplopen tot zo’n twee miljoen per dag, vijftien miljoen gederfde euro per week.’Laat Wouter Bos het maar in zijn portemonnee voelen, is dan het credo’.
Ook bij andere ambtelijke diensten is er soms een vrij directe relatie tussen geleverde prestaties en rijksbegroting. Zo heeft het beter of juist minder goed functioneren van de Belastingdienst enorme gevolgen voor de rijksbegroting. Zo weet het kabinet inmiddels wat de gevolgen zijn van personele taakstellingen op de Belastingdienst en Douane. Een bezuiniging op belastingdienstpersoneel kan vrij snel leiden tot een veel grotere inkomstenderving, doordat de controledichtheid vermindert en dus minder opbrengsten uit controles voortvloeien. Geen wonder daarom dat het kabinet in het recente verleden aan de Belastingdienst opgelegde taakstellingen niet lang erna alweer terugdraaide. De beoogde uitgavenbesparing dreigde om te slaan in een fors hogere inkomstenderving.
Zowel een te losse als een te strikte relatie tussen uitgaven en ontvangsten kan budgettair, of maatschappelijk tot onvrede leiden.. Neem automobiliteit. Bij een te losse band tussen autogerelateerde belastingen, die als bestemmingsheffingen worden beleefd en daarmee bekostigde wegonderhoud en wegenaanleg, kan in de samenleving veel onvrede groeien; ‘betalen om in de file te staan’. Wanneer op langere termijn de uitgaven voor infrastructuur en OV te zeer achterblijven bij de ontvangsten en de fileproblematiek groeit, moet de politiek scherpe keuzen maken. De keus is dan ofwel te de uitgaven te verhogen of de belastingen te verlagen. Voorafgaand aan de definitieve invoering van ‘anders betalen voor mobiliteit’ zal komend jaar op dit punt nog een fikse politieke strijd worden gevoerd in welke mate een vorm van oormerking van ontvangsten plaats zal vinden.
Maar terug naar de politie. Die genereert jaarlijks zo’n achthonderd miljoen euro aan ontvangsten die geboekt worden op de begroting van Justitie. De schoen wring niet zozeer dat politieacties gevolgen hebben voor de rijksbegroting. Dat hebben in principe alle stiptheidsacties, werkonderbrekingen en stakingen van ambtenaren zij het in wisselende mate. Het probleem schuilt erin dat de oplossing van de CAO-problematiek wel eens deels gevonden mede via de post voor Boeten en Transacties.
Het vermogen van de politie om de staat een inkomstenderving te bezorgen moet niet meespelen bij het al dan niet honoreren van de CAO-wensen. De inwilliging van de CAO-wensen mag andersom niet gefinancierd worden uit een verhoging van de post Boeten en Transacties. Er wordt dan een oneigenlijke relaties tussen ontvangsten en uitgaven gecreëerd, ten koste van de burger. Tweehonderd euro extra per agent mag niet worden gefinancierd met vier bekeuringen per maand erbij.
