Boekrecensie BinnenBerijk september 2009
Klaar met tijdschrijven vandaag? Voldoende onderzoeken afgerond? Deadlines gehaald? Voor steeds meer ambtenaren is prestatiemeting en -verantwoording een gewone zaak. En ze lijken daar maar wisselend tevreden over. Sommigen zijn zelfs ronduit negatief. Prestatiemeting: een gruwel. Toch wordt het misschien tijd deze scepsis overboord te zetten en nog één keer een afgewogen boek er over te lezen dat zojuist is verschenen. Het geeft een fair en realistisch beeld van de mogelijkheden en valkuilen bij prestatiemeting. De afgewogen conclusie : prestatiemeting kan nuttig zijn maar vergt een wijs gebruik. Zoals dat eigenlijk geldt voor alle sturinginstrumenten.
Veel instrumenten uit het bedrijfsleven zijn bij de overheid door misschien wel ontijdig of onoordeelkundige gebruik snel weer van tafel geraakt. Een van de blijvertjes is echter prestatiemeting. Eerst in de jaren zeventig en tachtig gekoppeld aan begrotingen. Later meer om verantwoording af te leggen. Maar gaandeweg ook steeds meer voor de sturing, bekostiging en verantwoording van uitvoerende diensten. Dit terwijl de kranten en tijdschriften ook regelmatig melding maken van onoordeelkundig gebruik van prestatiemeting. Er blijft ondanks de mislukkingen een voedingsbodem voor bestaan, zij het dat door schade en schande wel belangrijke lessen zijn geleerd.
Zeven auteurs hebben hierover samen een mooi breed boek geschreven. Breed zowel omdat het diverse overheidsterreinen bestrijkt, als de daarop volgende analyse hoe prestatiemeting nu wel en niet nuttig kan zijn. Het boek bevat veel eye-openers. Hoe in het stad- en streekvervoer slim gebruik wordt gemaakt van prestaties om offertes te vergelijken. Hoe bij de politie is voorkomen dat veel ‘gemakkelijke bonnen’ werden uitgeschreven enkel en alleen om de prestatiedoelen te halen. Hoe het in de zorg door gebrek aan keuze voor consumenten ondanks de ranglijst met prestaties van ziekenhuizen toch lastig blijft om echt te kiezen.
Het boek eindigt met praktische tips, waaronder zelfs uitgeschreven sjablonen voor de vormgeving van prestatiecontracten.
Een heus gemis is dat er zelfs niet één hyperlink is naar bestaande –vaak openbare- digitale bronnen, om als lezer zelf kennis te nemen van bestaande contracten en andere documentatie over prestatiemeting. Dat is voor een modern boek wel heel erg 20e-eeuws.
