Column Binnenlands Bestuur dd 12 december 2008
Zalm is van Bos en Bos is van Zalm. Dat is zorgelijk. Laat het me uitleggen. Na de ingreep bij FortisABN heeft minister van Financiën Wouter Bos Gerrit Zalm als topman benoemd. Die, dat weten we nog, eerder als minister de baas was van Bos toen die nog staatssecretaris was. Na deze benoeming moest Bos Zalms benoeming en salaris verdedigen. Zalm is nu de baas van een bank die geld investeert in projecten, zoals de verbouw van het ministerie van…... U raadt het al, Financiën. Het net opgeleverde –en prachtig verbouwde- ministerie van Financiën is dus opnieuw ook weer van haar oud-minister. Straks, als de architectuurrecensies in de krant zijn verschenen en er weer nieuwe kamervragen opkomen (zo ging dat al tijdens bouw) krijgt ons parlement keurige antwoorden, opgesteld door het koningskoppel Zalm en Bos.
Bos moet nu goed gaan opletten wat bankier Zalm uitvoert. Als het niet goed loopt met de bank, vraagt Zalm Bos immers weer extra geld. Maar als Zalm bijvoorbeeld te terughoudend blijkt in het verstrekken van bedrijfskrediet, moet Bos Zalm weer de les lezen. Tegen 2011, als de bank hopelijk weer in rustig vaarwater is en de verkiezingen naderen, zal scherp gekeken worden hoe de nieuwe bezittingen van de staat renderen. Krimpt de ABN/Fortis combinatie, of is ze veel meer waard geworden dan de aankoopprijs? Dat is van belang voor de bonus van Bos aan Zalm en voor de verkiezingsuitslag van Bos. Die daarvoor dus afhankelijk is van het presteren van Zalm. Helpt de VVD-er Zalm de PvdA-er Bos aan een klinkende uitslag?
Dit samenlopen van functies en functionarissen in die kleine financiële sector is ongelukkig. De uitruil van topmensen tussen Financiën, banken, pensioenfondsen, Nederlandse Bank en Autoriteit Financiële markten (AFM) is namelijk fors maar een oude traditie. De ABN werd lange tijd financieel gerund door een ex-toezichthouder van De Nederlandse Bank Tom de Swaan. Bij de kleine bank NIBC is de voormalig Thesaurier-Generaal Van Dijkhuizen van Financiën financieel verantwoordelijk, zoals zijn vroegere voorganger Cees Maas dat lang bij de ING was, waar ook nog ex-minister van Financiën Kok commissaris is. De AFM wordt geleid door een ex-minister van Financiën Hans Hoogervorst, die nu heel streng moet toezien op onder meer Fortisd/ABN waar zijn partijgenoot en opvolger Gerrit Zalm bestuurt. Grootbelegger APG die een sleutelrol kan (gaan) spelen bij de opkomst en ondergang van bedrijven en banken wordt bestuurd door een andere topper van Financiën, Dick Sluimers. En de Nederlandse bank wordt geleid door supertoezichthouder Wellink, ook ex-Thesaurier-Generaal van Financiën.
Allemaal kundige, competente mensen met een hoge professionaliteit. Maar ook allen erg nauw verbonden. Dat is ongelukkig. Meer afstand en kritische distantie zou beter zijn, om te voorkomen dat zoals in België bij Fortis laatst gebeurde, de aandeelhouders het vertrouwen verliezen in de (nieuwe) top, omdat die te zeer onderdeel is van te kleine, een besturende elite. Verse benoemingen zijn daarom erg welkom. Zorgen vrouwen nu eindelijk voor die frisse wind?
