Recensie voor BinnenBerijk, mei 2009
Moderne zedenschets over carrière maken op de universiteit
James Bond, natuurlijk. Of recenter Kurt Wallander in de detectives van Henning Mankell. En de Cock met c-o-c-k op eigen bodem. Maar nee, behalve geheim agenten of politiemannen zijn gewone ambtenaren zijn niet vaak de hoofdpersoon in romans. Of ze figureren als stereotypen, zoals in de paarse krokodilreclame. Dat is jammer, want ook een ambtelijk bestaan of een ambtenarenleven kan best een roman waard zijn. Rik Lausbachs recente roman ‘1953’ over de watersnoodramp heeft een aantal moedige (en een aantal zeer bureaucratische) Rijkswaterstaters als hoofdpersoon, al is de echte romanheldin een Zeeuwse. Wel zijn er behalve de politieromans enkele romans waar net-niet ambtenbaren de hoofdrol spelen. Zoals de overspelige leraren in De buitenvrouw van Zwagerman. Of de onovertroffen romancyclus ‘Het bureau’ van Voskuil.
De net verschenen roman, ‘Mea’ van debutant Willemijn Dicke -zelf academica en eerder WRR-ambtenaar- bericht uitvoerig over het – weinig benijdenswaardige—bestaan van een academica aan een vakgroep politieke wetenschappen. Waar spelletjes worden gespeeld rond benoemingen. Met klagende studenten die docenten voor de ‘bloedraad’ slepen omdat vrouwelijke studenten zouden worden benadeeld in de tentamenscores. Waar competitie bijna altijd domineert boven samenwerking. Waar medewerkers jaren onverstoord meedraaien, zonder ooit nog een nieuw idee te berde te brengen en voortdurend oud onderzoeksmateriaal recyclen. Geen vrolijk stemmende omgeving wordt hier geschetst. Gelukkig kun je aan de universiteit van Mea blijkbaar onbekommerd ‘thuis werken’ en –zo leren we uit het boek- een paar keer per jaar naar een congres in een opwindende stad, hetgeen veel compenseert.
Maar de roman is behalve een zedenschets van de universiteit ook het verhaal van een eigenzinnige vrouw, die nog wel een echte promotie wil maken, ook al zou dat volgens menigeen boven de 45 vrijwel uitgesloten zijn. Die dankzij een onverwachte beurs en een daarmee verdiende sabbattical toch nieuwe wetenschappelijke wegen in slaat. Die soms ook gewoon gebruik of zo u wil misbruik maakt van haar vrouw-zijn. Bijvoorbeeld door mannen in te pakken – of uit te kleden- of door ook zonder hard bewijs moord en brand te schreeuwen als zij in haar belang geschaad dreigt te worden. Terwijl een beetje meer reflectie had kunnen vertellen dat ze zelf ook niet veel beter presteert dan mannelijke collega’s,
Een openhartige, eerlijke roman kortom over sleur, sloeren, volharden , overleven en carrière maken in een soms harde, ambtelijke omgeving. Hoever ga je dan om je doelen te bereiken? Laat je privé voor wat het is en gaat werk en nakende promotie voor alles? Gebruik je procedures zo nodig in je eigen belang – ‘waar zijn ze anders voor’ zou Mea zeggen? Welke prijs wil je betalen om de top te behalen? Over Mea’s keuzen kun je een stevige discussie voeren, het best onder het genot van een goed glas- wat beide geheel in de stijl van Mea is. Maar dat is een compliment voor het boek, het stemt tot nadenken en vraagt om een reactie.
woensdag, april 29, 2009
vrijdag, april 17, 2009
SGP-wet is onvoldoende
Column Binnenlands Bestuur dd 24 april
Na mijn vorige relativerende column over de crisis bereikten me nu toch één onheilspellende mededeling en één weinig geruststellende.
De onheilspellende komt van universitaire economen. Hun boodschap is dat de raming voor 2010 (nulgroei) wel eens veel te positief kan zijn. Dit omdat de ergste pijn vooral zit bij de tegenvallende wereldhandel. Zelfs als de andere economieën zich weer herstellen, dan duurt het nog wel even voordat wij dat merken. Dan zal er door bedrijven fors minder verdiend worden en dus ook minder belasting worden betaald. Ook zullen de lagere pensioenuitkeringen minder belasting opleveren. Als dat waar is, zitten de overheidsfinanciën in 2010 in een veel diepere put dan het CPB en kabinet dachten. En dat betekent dat er echt veel meer te bezuinigen is dan verwacht.
Om weer een zogenaamd houdbaar tekort te hebben zou in de berekeningen van bijvoorbeeld EUR-professor Bas Jacobs ruim 5% BBP omgebogen moeten worden, dat is het ontstellende bedrag van 30 miljard per jaar. Om het in perspectief te zetten, de verhoging van de AOW-leeftijd levert (maar) 4 miljard op. Waar dat vandaan moet komen? Tja, uit van alles, zie daarvoor de lijsten van (de nieuwe overheidsmanager van het jaar?) Ronald Gerritse.. Zorg, wonen, subsidies, lonen, van alles wat is nodig om echte besparingen te genereren..
Een groot probleem is echter dat burgers en bedrijven die weten dat er een ‘ongedekte rekening’ aankomt, erg terughoudend zullen zijn met aanschaffingen. Veiligheidshalve zullen zij blijven sparen in plaats van te investeren en consumeren, straks moeten zij immers rekening houden met tja, wat allemaal? Geen gratis studieboeken of geen studiefinanciering meer voor kinderen? Hypotheekaftrek aangepast? Lokale lasten? Sparen voor een prepensioen? Zorg sterker voor eigen rekening? Versmalling AWBZ? Hogere winstbelasting , minder aftrekposten? Júist dat ‘niet weten’ kan verlammend werken, en de economische motor, die ontsparingen, investeringen en consumptie behoeft, verhinderen weer te gaan draaien.
Snel en fiks bezuinigen vanaf 2011 is – hoe pijnlijk ook- broodnodig. Nu –het nog crisis is- daarover beslissen is eigenlijk het beste. Er is geen groter lijden dan het lijden dat men vreest. Geef dus beter aan wat er na 2011 gaat gebeuren en maak dat inzet van de verkiezingen. Liever dat in plaats van de nu redenering van Bos, de weinig geruststellende. Die luidt dat het kabinet weliswaar vanaf 2011 gaat ombuigen, maar dat we nog niets kunnen zeggen waarop bezuinigd wordt,. Die keuzen maakt men niet nu, want dat is óver het eigen politieke heen regeren’ en dat mag niet. Het nieuw kabinetsidee om een wetsvoorstel in te dienen dát Nederland gaat ombuigen, een Stabiliteits- en GroeiPactwet, is een te lege huls. Ze schenkt bedrijven en burgers onvoldoende vertrouwen ‘dat het goed komt’. De crisis en het geslonken vertrouwen in de economie en overheid, vergt daarom dat het kabinet nu al laat zien wat men na 2011 veranderen wil en dat men dit onderwerp maakt van de verkiezingen. Dan regeert men wel over het graf heen. Crisistijden vergen echter buitengewone maatregelen. Bij Miljoenennota 2010 zou een verkenning gereed moeten kunnen zijn..
Na mijn vorige relativerende column over de crisis bereikten me nu toch één onheilspellende mededeling en één weinig geruststellende.
De onheilspellende komt van universitaire economen. Hun boodschap is dat de raming voor 2010 (nulgroei) wel eens veel te positief kan zijn. Dit omdat de ergste pijn vooral zit bij de tegenvallende wereldhandel. Zelfs als de andere economieën zich weer herstellen, dan duurt het nog wel even voordat wij dat merken. Dan zal er door bedrijven fors minder verdiend worden en dus ook minder belasting worden betaald. Ook zullen de lagere pensioenuitkeringen minder belasting opleveren. Als dat waar is, zitten de overheidsfinanciën in 2010 in een veel diepere put dan het CPB en kabinet dachten. En dat betekent dat er echt veel meer te bezuinigen is dan verwacht.
Om weer een zogenaamd houdbaar tekort te hebben zou in de berekeningen van bijvoorbeeld EUR-professor Bas Jacobs ruim 5% BBP omgebogen moeten worden, dat is het ontstellende bedrag van 30 miljard per jaar. Om het in perspectief te zetten, de verhoging van de AOW-leeftijd levert (maar) 4 miljard op. Waar dat vandaan moet komen? Tja, uit van alles, zie daarvoor de lijsten van (de nieuwe overheidsmanager van het jaar?) Ronald Gerritse.. Zorg, wonen, subsidies, lonen, van alles wat is nodig om echte besparingen te genereren..
Een groot probleem is echter dat burgers en bedrijven die weten dat er een ‘ongedekte rekening’ aankomt, erg terughoudend zullen zijn met aanschaffingen. Veiligheidshalve zullen zij blijven sparen in plaats van te investeren en consumeren, straks moeten zij immers rekening houden met tja, wat allemaal? Geen gratis studieboeken of geen studiefinanciering meer voor kinderen? Hypotheekaftrek aangepast? Lokale lasten? Sparen voor een prepensioen? Zorg sterker voor eigen rekening? Versmalling AWBZ? Hogere winstbelasting , minder aftrekposten? Júist dat ‘niet weten’ kan verlammend werken, en de economische motor, die ontsparingen, investeringen en consumptie behoeft, verhinderen weer te gaan draaien.
Snel en fiks bezuinigen vanaf 2011 is – hoe pijnlijk ook- broodnodig. Nu –het nog crisis is- daarover beslissen is eigenlijk het beste. Er is geen groter lijden dan het lijden dat men vreest. Geef dus beter aan wat er na 2011 gaat gebeuren en maak dat inzet van de verkiezingen. Liever dat in plaats van de nu redenering van Bos, de weinig geruststellende. Die luidt dat het kabinet weliswaar vanaf 2011 gaat ombuigen, maar dat we nog niets kunnen zeggen waarop bezuinigd wordt,. Die keuzen maakt men niet nu, want dat is óver het eigen politieke heen regeren’ en dat mag niet. Het nieuw kabinetsidee om een wetsvoorstel in te dienen dát Nederland gaat ombuigen, een Stabiliteits- en GroeiPactwet, is een te lege huls. Ze schenkt bedrijven en burgers onvoldoende vertrouwen ‘dat het goed komt’. De crisis en het geslonken vertrouwen in de economie en overheid, vergt daarom dat het kabinet nu al laat zien wat men na 2011 veranderen wil en dat men dit onderwerp maakt van de verkiezingen. Dan regeert men wel over het graf heen. Crisistijden vergen echter buitengewone maatregelen. Bij Miljoenennota 2010 zou een verkenning gereed moeten kunnen zijn..
zaterdag, april 04, 2009
De crisis na de crisis
Column Binnenlands Bestuur dd 10 april 2009
Geen groter misverstand dan te denken dat nu het kabinet ‘er uit’ is (waaruit?) we als Nederland het ergst leed geleden hebben. De crisis na de crisis moet nog beginnen. En die zal langer duren dan een kwaad jaar. Zei Judith Hertzberg niet eerder:
Het duurt altijd langer dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel langer duren dan ik denk
dan duurt het toch nog langer
dan je denkt.
Immers, de grote schade die Nederland heeft geleden de laatste zes maanden en de overheid zal gaan lijden in de vorm van historisch hoge begrotingstekorten en een snel stijgende staatschuld heeft langjarige gevolgen. Alle opgedane schulden moeten verspreid over vele jaren met rente worden terugbetaald. Hertzberg:
Het is altijd veel duurder dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel duurder worden dan ik denk
dan wordt het toch nog duurder
dan je denkt.
Er moeten dus echte keuzen worden gemaakt, ingrijpende keuzen. Niet alleen verhoging van de AOW-leeftijd zal het panacee zijn. Toekomstige CAO’s zullen nauwelijks loonstijgingen bevatten. Er zal met minder ambtenaren gewerkt worden. Subsidies en uitkeringen zullen onder vuur liggen. Er zal daarover het nodige maatschappelijke verzet ontstaan. Van gepensioneerden die op achterstand komen. Van nieuwe werklozen die heel snel via de WW doorzakken naar de bijstand. De kwetsbare middenklasse zal zich roeren. Of zich verbijten nu duur gekochte huizen onverkoopbaar worden of er grote verliezen genomen moeten worden. Jongeren en allochtonen zullen langer aan de rand van de arbeidsmarkt staan Nederland moet zich kortom opmaken voor een hele lastige tijd. Daar uit te komen vergt nu en na 2011 een stevig kabinet met een solide meerderheid, iets wat nog een hele tour zal worden voor deze coalitie. Ofwel zoals Hertzberg zei.
Het kost meer moeite dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel veel meer moeite kosten dan ik denk
dan kost het toch meer moeite
dan je denkt.
Toch houden we de moed er maar in. Want er zijn eerste stappen gezet. Natuurlijk resteren er ook taboezaken als aanrechtsubsidie, ontslagbescherming en hypotheekrenteaftrek maar het kabinet heeft met haar akkoord en verhoging van de pensioenleeftijd wel een eerste stap gezet. Dat wordt door landen met vergelijkbare problemen met bewondering bekeken. Voldoende is het niet maar de eerste klap is nog steeds een daalder waard. Als in 2011 een volgend kabinet doorzet met de versobering van de publieke uitgaven hoeven we niet heel veel slechter uit de crisis te komen. Misschien kunnen we als samenleving zelfs winnen door gerichte investeringen in duurzaamheid en participatie. En doorstaan we zelfs de crisisjaren na de aanvankelijke crisis. Daarom krijgt Hertzberg het laatste woord.
Het duurt veel korter dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel korter duren dan ik denk
dan duurt het toch nog korter
dan je denkt.
Geen groter misverstand dan te denken dat nu het kabinet ‘er uit’ is (waaruit?) we als Nederland het ergst leed geleden hebben. De crisis na de crisis moet nog beginnen. En die zal langer duren dan een kwaad jaar. Zei Judith Hertzberg niet eerder:
Het duurt altijd langer dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel langer duren dan ik denk
dan duurt het toch nog langer
dan je denkt.
Immers, de grote schade die Nederland heeft geleden de laatste zes maanden en de overheid zal gaan lijden in de vorm van historisch hoge begrotingstekorten en een snel stijgende staatschuld heeft langjarige gevolgen. Alle opgedane schulden moeten verspreid over vele jaren met rente worden terugbetaald. Hertzberg:
Het is altijd veel duurder dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel duurder worden dan ik denk
dan wordt het toch nog duurder
dan je denkt.
Er moeten dus echte keuzen worden gemaakt, ingrijpende keuzen. Niet alleen verhoging van de AOW-leeftijd zal het panacee zijn. Toekomstige CAO’s zullen nauwelijks loonstijgingen bevatten. Er zal met minder ambtenaren gewerkt worden. Subsidies en uitkeringen zullen onder vuur liggen. Er zal daarover het nodige maatschappelijke verzet ontstaan. Van gepensioneerden die op achterstand komen. Van nieuwe werklozen die heel snel via de WW doorzakken naar de bijstand. De kwetsbare middenklasse zal zich roeren. Of zich verbijten nu duur gekochte huizen onverkoopbaar worden of er grote verliezen genomen moeten worden. Jongeren en allochtonen zullen langer aan de rand van de arbeidsmarkt staan Nederland moet zich kortom opmaken voor een hele lastige tijd. Daar uit te komen vergt nu en na 2011 een stevig kabinet met een solide meerderheid, iets wat nog een hele tour zal worden voor deze coalitie. Ofwel zoals Hertzberg zei.
Het kost meer moeite dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel veel meer moeite kosten dan ik denk
dan kost het toch meer moeite
dan je denkt.
Toch houden we de moed er maar in. Want er zijn eerste stappen gezet. Natuurlijk resteren er ook taboezaken als aanrechtsubsidie, ontslagbescherming en hypotheekrenteaftrek maar het kabinet heeft met haar akkoord en verhoging van de pensioenleeftijd wel een eerste stap gezet. Dat wordt door landen met vergelijkbare problemen met bewondering bekeken. Voldoende is het niet maar de eerste klap is nog steeds een daalder waard. Als in 2011 een volgend kabinet doorzet met de versobering van de publieke uitgaven hoeven we niet heel veel slechter uit de crisis te komen. Misschien kunnen we als samenleving zelfs winnen door gerichte investeringen in duurzaamheid en participatie. En doorstaan we zelfs de crisisjaren na de aanvankelijke crisis. Daarom krijgt Hertzberg het laatste woord.
Het duurt veel korter dan je denkt,
ook als je denkt
het zal wel korter duren dan ik denk
dan duurt het toch nog korter
dan je denkt.
Abonneren op:
Posts (Atom)