Column Binnenlands Bestuur dd 27 november 2009
Deze week staan er lange rijen voor de deuren van sporthallen. Alle scepsis ten spijt is er vertrouwen in de overheid die tal van groepen oproept zich te laten vaccineren. Er is gelukkig geen sprake van een ‘bankrun’, waarbij men de vaccinatiecentra ‘bestormt’, mede omdat de Mexicaanse griep niet de omvang en werking lijkt te hebben die eerder werd gevreesd. Toch wordt alom vastgesteld dat het vertrouwen in de overheid die groepen burgers oproept tot vaccinatie - hoewel hoog- tanende is.
Dat geldt ook voor beleggers en spaarders die de overheid onvoldoende doortastend zagen opereren als hoeder van markten, door een te ruimhartig – of lakse uitgevoerd- toezichtregime. De wettelijke eisen aan bedrijven en accountants zijn sindsdien verscherpt, maar te laat.
De recente bankfiasco’s roepen ook de vertrouwensvraag indringend op. Hoe konden ING en ABNAMRO/Fortis zo snel veranderen in bijna lekgeslagen mammoettankers? En de meest urgente vraag, waarom hebben parlement en regering , De Nederlandse Bank, AFM en andere publieke toezichthouders Icesave en het DSB-fisasco niet kunnen voorkomen?
Er worden vele oorzaken genoemd. De ‘overwinning’ van het kapitalisme en het heilig geloof in liberalisering leidden tot een beperking van de mogelijkheden en de wil om de financiële sector te beperken in haar expanderende dadendrang. En veel naïeve geldnemers of beleggers hapten – vertrouwend op publiek toezicht- bijna blind toe.
De sterke verdichting in de top van de publieke en private sfeer, waarbij een kleine groep spelers elkaar in wisselende posities ontmoette, is ook geen succesfactor gebleken. Ex-ministers van Financiën en topambtenaren raakten vervlochten met bankbesturen, hetgeen kritische distantie mogelijk geen goed deed. Ex-ministers van Financiën Duisenberg, Ruding, Kok, Zalm en Hoogervorst, allen speelden –of spelen- een rol in deze crisis, aan de publiek en private zijde. Evenals tal van topambtenaren en andere voormalige bewindspersonen die aan de knoppen kwamen bij banken, AFM, De Nederlandse Bank, Europese Centrale bank, pensioenfondsen en meer.
Op zich is dat niet alleen in het financieel-bancaire veld het geval. Neem de pensioenwereld of de zorgsector, waar ook een verdichting is van voormalig topambtenaren en politici.
Dat kan toch niet ander sin een klein land as Nederland? En het is toch ook onze ‘traditie’? Zoals ook de drie leden van de Rekenkamer vrijwel altijd worden gerekruteerd uit de rangen van bewindslieden of Kamerleden. En heeft niet ook Frankrijk een sterke verdichting van de politieke en maatschappelijke top, niet zelden jaargenoten van de topopleiding ENA?
Ik denk dat het debat zich moet gaan toespitsen op de vraag of dat wat gewoonte was ook zo moet blijven.
Dan moeten we wel reële alternatieven hebben. Een strikte scheiding van private en publieke sferen zoals voormalig VVD-ideoloog Frank Ankersmit wel bepleit kan, maar heeft ook nadelen. Een massaal komen en gaan van ‘politiek benoemden’ - zoals in de VS na presidentverkiezingen gebruikelijk is- waardoor elke vier -of in ieder geval na 8- jaar nieuwe verfrissende benoemingen plaatsvinden? Wie het weet mag het zeggen, graag zelfs en snel aub. De DSB-rapporten komen bijna uit, het debat kan beginnen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten