Column Binnenlands Bestuur dd 11 december 2009
Sinterklaas heeft het land verlaten dus het hoge woord kan er uit. Het was weer prut. Gelukkig geen pop met krullen in het haar noch een snoezig jurkje, laat staan kaatsenballen in een net, maar toch. Je moet een gegeven paard ook niet in de bek kijken zeggen we wel maar blijmoedig cadeautjes ontvangen die er eigenlijk net naast zitten is een hele opgave. Ook de bezoekers die mij -als verstokte espressodrinker- bij binnenkomst op kantoor dachten te verrassen -we hadden je ingeschat op cappuccino- maakten de maandag na Sint er niet beter op.
Dus wie zijn sinterklaaspresentjes net weer achter de schotten op zolder heeft opgeborgen en vreest voor zijn kerstpakker: u bent niet alleen. Kopen en geven is een hele kunst.
Joel Waldfogel legt het helemaal uit Scroogenomics: Why You Shouldn't Buy Presents For The Holidays. Cadeaus zijn economisch bezien namelijk deels geldverspilling. De intenties van de blijde gever ten spijt, de waarde van een cadeau wordt door de ontvanger gemiddeld eenvijfde lager ingeschat dan de koper betaald heeft. Zie de kast met relatiegeschenken en de ingezonden brieven in het personeelsblaadje na de kerst over het niet-deugende kerstcadeau.
Het gedachtegoed van Waldfogel is ook terug te vinden in de grote maar stille revolutie rond collectieven voorzieningen. In plaats van aanbodsturing krijgen de belanghebbende ontvangers steeds meer eigen keuzeruimte. Vraagfinanciering verdringt aanbodfinanciering. Niet gemeentewerken bepaalt welke speeltuinen of groenstroken er worden vernieuwd, de wijkraad krijgt een budget en maakt zelf keuzen. De student krijgt ´leerrechten´ die op verschillende plekken inwisselbaar zijn, de zorgvrager een rugzakje om zelf te besteden en hopelijk te waarderen. De heroverwegingsrapporten die voorjaar 2010 bekend worden zullen waarschijnlijk een stap verder in de richting van ongebonden vraagfinanciering gaan, waarbij als uiteindelijke consequentie leerrechten, rugzakjes of 'monopoliegeld' wordt verwisseld voor baar geld. Kies zelf als student maar je opleidingsplaats en gewenste studierichting en vakken - maar betaal er ook zelf voor, evenals voor je verzorgingshuis of medisch specialist.
Kan het dan nog wel, cadeaus geven? Daarvoor moet je volgens Waldfogel de ontvanger en zijn smaak of voorkeur precies kennen. Dan vereist veel moeite om die informatie te verzamelen maar dan en alleen dan verhouden de door de ontvanger aan het cadeau toegekende waarde en de betaalde prijs zich nog een beetje. Anders wordt er gewoonweg geld verspild. Partners weten nog ongeveer wel wat de ander op prijs stelt, ouders kennen hun kinderen al weer minder, de door de "koude kant" van de familie meegebrachte presentjes doet het zelden goed. Ziedaar dan ook het nut van die oer-Hollandse verlanglijstjes. Of de geniale eenvoud van de inwisselbare cadeaubon waarmee de ontvanger precies zelf kan bepalen wat er wordt aangeschaft - als je de bon niet kwijtraakt tenminste. Of gewoon geld geven natuurlijk.
Al is met het geven van een envelopje met inhoud wel de laatste betovering verdwenen van het cadeau. Want stiekem hoopt de gever natuurlijk dat de ontvanger zijn gift hoger waardeert dan de werkelijke waarde. Anders kunnen we wel ophouden. Sterkte met de kerstinkopen binnenkort.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten