Recensie in BinnenBerijk oktober 2009
Economie is niet altijd de eerste of grootste interesse van HRM-ers. Anders hadden ze wel een ander vak gekozen en waren ze controler of accountant geworden. Toch valt er niet te ontkomen aan het doordenken van de gevolgen van de wereldwijde crisis voor ‘arbeid en organisatie’, om het nog eens ouderwets te zeggen. Immers, de huidige crisis wordt wel de ergste economische crisis genoemd in tachtig jaar. Ofwel de ergste van uw leven en misschien wel de grootste. Nooit eerder kende we een negatieve groei van 5% en liepen overheidstekort en schuld zo hard op als nu. De schuld stijgt van 40 tot 60 procent van het nationaal inkomen, het overheidstekort verslechtert met zo’n veertig miljard. Best veel. Geen wonder dat komende jaren voor 35 miljard aan structurele bezuinigingen mot worden gevonden. Twintig procent eraf is het nieuwe credo.
Een kundige groep economen van het Centraal Plan Bureau beschreef recent wat de crisis betekent voor de samenleving en getroffenen, zowel economisch als voor ons aller geluk. En daarin zitten ook handvatten voor HRM.
De crisis raakt de meeste mensen drievoudig. Hun huis wordt minder waard (meer dan de helft van de Neder;anders heeft een eigen huis), de waarde van hun beleggingen daalt (twee miljoen Nederlanders beleggen, de helft daarvan meer dan 18.000 euro) en het inkomen daalt, door geslonken carrièrekansen of uitblijvende loonstijgingen.
Toch hoeft deze financieel kommer en kwel mensen niet per se ongelukkig te maken. Nederlanders blijken uit opeenvolgende onderzoeken al vele jaren best gelukkig. De inkomensstijging van de afgelopen dertig jaar heeft ons evenwel niet veel gelukkiger gemaakt. En de hiervoor genoemde financieel verliezen hoeven ons niet eens per se ongelukkiger te maken, veel meer factoren spelen namelijk een rol bij geluksbeleving.
Toch mogen we een ding niet over het hoofd zien. Werkloosheid of de dreiging daarvan verslechtert wel de inkomenspositie en geluksbeleving enorm. Een alleenstaande verliest door werkloosheid een kwart aan inkomen, de hogere middenklasse (twee maal modaal) zelf de helft. Geen wonder dat op een geluksschaal van 1 tot 10 werklozen een vol punt of meer lager scoren dan werkenden.
Belangrijk om te beseffen is dat behalve werkloosheid ook de káns op werkloosheid het geluksgevoel sterkt beïnvloedt. Dat betekent dat mensen die in een positie komen dat ze mogelijk ontslagen worden zoals ambtenaren nu al met minder plezier rondlopen. Het overgrote deel van hen volkomen ten onrechte want zelfs als de overheid 20 procent bezuinigt en evenveel ambtenaren uitzwaait mag nog altijd tachtig procent blijven. Maar veel meer dan deze twintig procent lijdt dus onnodig aan de vrees werkloos te raken. Dat zou wel eens heel meetbaar kunnen worden in medewerkerstevredenheidsonderzoeken komende tijd. Het dwingt ook tot nadenken wat een passend beleidsreactie is. De zekere blijvers een brief zoals ABNAMRO ooit deed? Snel ontslaan om onnodige onrust te voorkomen? De crisis dwingt dat keuzen worden gemaakt, ook door HRM. Doe dat vooral !
