Column Binnenlands Bestuur dd 23 april 2010
Kiezers gaan langzaam hun mind opmaken welke politieke boodschap hen het meest aanspreekt. Wordt het de nieuwe stoerheid van rechts, dat twintig miljard of meer op de overheidsuitgaven wil besparen? Of het geluid van links dat stelt miljardenbesparingen wel eenvoudig te bedenken zijn, maar niet makkelijk te realiseren.
De Keynesiaanse boodschap van links is dat de overheid vooral niet te snel en te diep moet snijden. Als zij te resoluut de broekriem aantrekt lopen werkloosheid en uitgaven snel verder op, omat de particuliere sector nog niet het stokje overneemt. Ombuigingen van zeg meer dan tien miljard verergeren in deze visie de crisis. Doseren en een scherp oog houden op de conjunctuur is de linkse sleutel tot herstel, zelfs als dat een nog wat verder oplopende staatsschuld tot gevolg heeft. Het is een realistische boodschap en zal veel kiezers aanspreken. Zeker de middenklasse voor wie bij velen werkloosheid dichtbij komt en vreest voor de aantasting van opgebouwde spaarpotje of zelfs de eigen woning in geval van werkloosheid.
De boodschap van rechts is dat hard bezuinigen weliswaar pijnlijk maar goed verdedigbaar is. Ze baseren zich daarbij evident niet op Keynes die betoogde dat juist in laagconjunctuur de overheid de bestedingen op peil moest houden. Hoewel er nu een aanhoudende laagconjunctuur is, valt er toch desondanks wat voor deze stikte bezuinigingsfilosofie te zeggen. Wanneer de overheid namelijk diep in eigen vlees snijdt, heeft dat een tweeledig effect, zo leert een recente landenstudie van zakenbank Goldman Sachs. Ten eerste scheppen omvangrijke bezuinigingen duidelijkheid voor particulieren en bedrijfsleven. Het kost hen zekerheden als subsidies en toekomstige uitkeringen, maar zodra het totaalpakket bekend is en de pijn genomen, groeit hun vertrouwen in de toekomst. Snel hierna blijkt men weer te gaan consumeren en investeren. Bovendien wordt een land dat scherp en doortastend in eigen vlees snijdt beloont op de kapitaalmarkt in de vorm van een lagere rente op uitstaande leningen. Voordat links dit kunstje imiteert en denkt met belastingverhogingen uit de rode cijfers te komen, zo werkt het helaas niet, integendeel. Alleen echte ombuigingen hebben effecten op vertrouwen end e kapitaalmarkt, belastingverhogingen niet.
Het is natuurlijk het meest waarschijnlijk dat er een weg in het midden gevonden zal worden. Ten eerste omdat we ook nu weer een vrij brede coalitie zullen krijgen waarvoor partijen uit beide kampen nodig zijn. Ten tweede omdat diverse voorgestelde besparingen vooral politieke retoriek lijken. Bijvoorbeeld miljardenbesparingen op de overheidsorganisatie zijn door velen al boterzacht genoemd.
De echte hoop is gevestigd op de groei van de wereldhandel. Alleen een aantrekkende economie schept een basis voor snelle coalitievorming. Als de ramingen wat aantrekken, vindt links een motivatie om wat meer te willen ombuigen. De werkgelegenheid en belastingontvangsten lopen dan immers vanzelf wat op en de overheid hoeft iets minder aanjager van d economie te zijn. Rechts kan er een alibi in ontlenen om de scherpste kantjes van haar voorstellen af te halen.
Overigens blijft ook 12-14 miljard ombuigen best veel. Er blijft wat te kiezen kortom.
maandag, april 19, 2010
zondag, april 18, 2010
Geef ook geld uit !
Terwijl politieke partijen elkaar overbieden als het gaat om miljardenombuigingen, is het ook goed plannen te blijven maken voor uitgaven. We naderen namelijk het moment dat de Olympische Spelen van Amsterdam 100 jaar achter ons liggen. Moeten de spelen van 2028 naar Nederland?. Kan dat wel uit, zo’n investering in een landje als Nederland? Wat kost het ons, wat baat het ons?
Moderne Olympische Spelen kosten vaak dan 20 miljard euro. In ruil daarvoor trekt het organiserend land 2 weken mondiale aandacht. Maar staan er ook voldoende baten tegenover? Niet per se. München, Montreal en Moskou waren geen financieel succes. Sinds de spelen particulier, op winst gericht zijn geraakt in Los Angeles in 1984 blijken ze beter winstgevend te maken.
De organisatie van de Spelen levert het betreffende land enkele procenten groei op, verspreid over een periode van jaren. Een deel van deze winst wordt behaald tijdens de magische twee weken vol sport en actie. TV-rechten, reclame en ticketverkoop genereren tezamen forse opbrengsten. Buitenlandse bezoekers brengen hotels en restaurants tot leven.
Maar de kosten van de bouw van immense stadions zijn niet licht terug te verdienen. De echte winst moet komen uit het blijvend gebruik van nieuw gebouwde voorzieningen waaronder hoogwaardige infrastructuur en als bijkomende bate een gezonder leef- en sportklimaat.
Nederland kent al een excellent wegennet, hoogwaardig OV maar desondanks blijft er een grote vraag naar extra capaciteit. Bijvoorbeeld hoogfrequent openbaar vervoer tussen steden of verbreding of verlegging van wegen. De OS 2028 zij een uitstekende kans om deze investeringen te realiseren. Niet alleen voor de Spelen, maar juist ook voor erna. De erfenis van de Spelen is dan ook belangrijker dan de Spelen zelf. Door de Spelen niet in of rond een stad te concentreren maar de brede Randstad te gebruiken worden gerichte investeringen in de bouw van accommodaties en infrastructuur mogelijk. Roeien in Amsterdam, voetbal in Rotterdam, atletiek in Utrecht en zwemmen in Eindhoven. Alles binnen een uurtje met excellent OV te bereiken.
Een tweede winstpunt is te behalen als de Spelen ons allen aanzetten bewuster te zijn van een gezonde levensstijl. Nederland vergrijst en ook obesitas laat ons niet onberoerd. Om een -cru gezegd- oudere en dikkere bevolking anno 2028 indringend te bereiken met de boodschap van gezonde leefgewoonten zijn de Spelen een enorme kans. En dan niet alleen moraliseren dát bewegen gezond is, maar positief uitstralen dat sport aangenaam is.
Door zó naar de Spelen te kijken, is eenvoudiger maatschappelijk draagvlak te krijgen voor het organiseren van het evenement. De steun in de samenleving is voor het IOC ook een belangrijke graadmeter in de keuzebepaling. Omdat ook de komende decennia de hoeveelheid vrije tijd zal blijven stijgen is een dus een aantrekkelijk aanbod van hoogwaardige sportvoorzieningen een aantrekkelijk perspectief en kan het jongeren en ouderen verleiden internet even terzijde te leggen.
Het binnenhalen van de Spelen is kortom ook duurzame investeringen in de infrastructuur en gezondheid van Nederland. Welke partij wil daarvoor gaan bij de verkiezingen?
Moderne Olympische Spelen kosten vaak dan 20 miljard euro. In ruil daarvoor trekt het organiserend land 2 weken mondiale aandacht. Maar staan er ook voldoende baten tegenover? Niet per se. München, Montreal en Moskou waren geen financieel succes. Sinds de spelen particulier, op winst gericht zijn geraakt in Los Angeles in 1984 blijken ze beter winstgevend te maken.
De organisatie van de Spelen levert het betreffende land enkele procenten groei op, verspreid over een periode van jaren. Een deel van deze winst wordt behaald tijdens de magische twee weken vol sport en actie. TV-rechten, reclame en ticketverkoop genereren tezamen forse opbrengsten. Buitenlandse bezoekers brengen hotels en restaurants tot leven.
Maar de kosten van de bouw van immense stadions zijn niet licht terug te verdienen. De echte winst moet komen uit het blijvend gebruik van nieuw gebouwde voorzieningen waaronder hoogwaardige infrastructuur en als bijkomende bate een gezonder leef- en sportklimaat.
Nederland kent al een excellent wegennet, hoogwaardig OV maar desondanks blijft er een grote vraag naar extra capaciteit. Bijvoorbeeld hoogfrequent openbaar vervoer tussen steden of verbreding of verlegging van wegen. De OS 2028 zij een uitstekende kans om deze investeringen te realiseren. Niet alleen voor de Spelen, maar juist ook voor erna. De erfenis van de Spelen is dan ook belangrijker dan de Spelen zelf. Door de Spelen niet in of rond een stad te concentreren maar de brede Randstad te gebruiken worden gerichte investeringen in de bouw van accommodaties en infrastructuur mogelijk. Roeien in Amsterdam, voetbal in Rotterdam, atletiek in Utrecht en zwemmen in Eindhoven. Alles binnen een uurtje met excellent OV te bereiken.
Een tweede winstpunt is te behalen als de Spelen ons allen aanzetten bewuster te zijn van een gezonde levensstijl. Nederland vergrijst en ook obesitas laat ons niet onberoerd. Om een -cru gezegd- oudere en dikkere bevolking anno 2028 indringend te bereiken met de boodschap van gezonde leefgewoonten zijn de Spelen een enorme kans. En dan niet alleen moraliseren dát bewegen gezond is, maar positief uitstralen dat sport aangenaam is.
Door zó naar de Spelen te kijken, is eenvoudiger maatschappelijk draagvlak te krijgen voor het organiseren van het evenement. De steun in de samenleving is voor het IOC ook een belangrijke graadmeter in de keuzebepaling. Omdat ook de komende decennia de hoeveelheid vrije tijd zal blijven stijgen is een dus een aantrekkelijk aanbod van hoogwaardige sportvoorzieningen een aantrekkelijk perspectief en kan het jongeren en ouderen verleiden internet even terzijde te leggen.
Het binnenhalen van de Spelen is kortom ook duurzame investeringen in de infrastructuur en gezondheid van Nederland. Welke partij wil daarvoor gaan bij de verkiezingen?
zaterdag, april 03, 2010
Wie is de baas van Nederland?
Column Binnenlands Bestuur dd 9 april 2010
Bij een bezoek aan de VS werd ik ontvangen door een medewerker van het Congres. Tijdens het gesprek zag ik zijn screensaver heen en weer gaan.’ Ours is not to reason why. Ours is just to do - and die.’ Het was een wat mismoedige verzuchting van een klerk, waarschijnlijk een uit de kringen van het leger, stelde ik me voor. Maar ook deze financieel adviseur had zich de spreuk toegeëigend. Waarom eigenlijk? Is de macht of beter : invloed van ambtenaren zo gering als de spreuk doet geloven?
Wie zelfs maar globaal kennis neemt van de 20 ambtelijke heroverwegingsrapporten van pakweg 200 Haagse denkers krijgt toch de indruk dat daar veel denkkracht aanwezig is. En, zo stellen veel commentatoren, er is veel bruikbaars tussen. Ook de reacties van linker en rechterzijde die de voorstellen, de rapporten of zelfs de opstellers afbranden met ‘deze ambtenaren moeten niet op de stoel van de politiek gaan zitten’ erkennen dat de voorstellen ertoe doen. Enige onbescheidenheid past ambtenaren kortom wel. Zij blijven onverstoord het land besturen, ook als kabinetten in impassen komen of demissionair worden. Zij bepalen in hoge mate de beleidsagenda, rangschikken alternatieven en werken het beleid uit.
Maar de politiek dan? Deze weken zijn ook de partijprogramma’s van de partijen beschikbaar gekomen. Zoals ik al vreesde zijn ze tamelijk voorspelbaar met weinig verrassende ideeën. Een deel van de voorstellen lijken vooral voor de bühne, een deel stamt uit de linkse, rechts, of christelijke traditie, maar vooral overheerst een enorme angst om zich te vervreemden van het electorale midden. Wel natuurlijk de electorale knallers als efficiencytaakstellingen op bureaucratie in de zorg, samenvoegen van overheidsdiensten en soms zelfs het schrappen van hele bestuurslagen. Terwijl zulke vermetele plannen aantoonbaar eerst veel wetgeving, overleg en andere moeiten en vooral tijd en geld kosten (dat is zeker) en heel misschien revenuen, maar dat is aantoonbaar onzeker.
Regeren dan toch de ambtenaren? Of toch gewoon de politiek? Blij verrast ben ik met de nieuwe website www.debaasvannederland.nl . Het idee van de website is van ex-politicus Willem Vermeend. De bezoeker krijgt een heel systematisch overzicht van uitgaven en ontvangsten van de Nederlandse regering. Met vervolgens buttons per beleidsveld en een lange rij aan maatregelen. Steeds weer de vraag, moet er nu meer of minder geld hier of daar heen. Welke maatregelen kiest of verwerpt u?
Spannend wordt het als de ‘speler’ , want dat wordt je toch wel een beetje, naar de resultaten gaat. Het totaal van maatregelen wordt namelijk gewogen. Niet naar politieke voorkeuren maar de ‘score’ valt hoger uit naarmate de uitkomsten van alle gekozen maatregelen een betere balans laten zien tussen extra economisch groei, gezonde overheidsfinanciën, extra werkgelegenheid, een sociaal beleid en minder CO2-uitstoot. De beste maatregelenmix kan 1000 punten verdienen - en eeuwige roem. Tot nu toe kom ik niet boven de 700. Maar wacht maar, ik hou vol. Uiteindelijk is de burger de baas van Nederland. Allemaal dus naar die site. Veel leuker dan alleen maar stemmen!
Bij een bezoek aan de VS werd ik ontvangen door een medewerker van het Congres. Tijdens het gesprek zag ik zijn screensaver heen en weer gaan.’ Ours is not to reason why. Ours is just to do - and die.’ Het was een wat mismoedige verzuchting van een klerk, waarschijnlijk een uit de kringen van het leger, stelde ik me voor. Maar ook deze financieel adviseur had zich de spreuk toegeëigend. Waarom eigenlijk? Is de macht of beter : invloed van ambtenaren zo gering als de spreuk doet geloven?
Wie zelfs maar globaal kennis neemt van de 20 ambtelijke heroverwegingsrapporten van pakweg 200 Haagse denkers krijgt toch de indruk dat daar veel denkkracht aanwezig is. En, zo stellen veel commentatoren, er is veel bruikbaars tussen. Ook de reacties van linker en rechterzijde die de voorstellen, de rapporten of zelfs de opstellers afbranden met ‘deze ambtenaren moeten niet op de stoel van de politiek gaan zitten’ erkennen dat de voorstellen ertoe doen. Enige onbescheidenheid past ambtenaren kortom wel. Zij blijven onverstoord het land besturen, ook als kabinetten in impassen komen of demissionair worden. Zij bepalen in hoge mate de beleidsagenda, rangschikken alternatieven en werken het beleid uit.
Maar de politiek dan? Deze weken zijn ook de partijprogramma’s van de partijen beschikbaar gekomen. Zoals ik al vreesde zijn ze tamelijk voorspelbaar met weinig verrassende ideeën. Een deel van de voorstellen lijken vooral voor de bühne, een deel stamt uit de linkse, rechts, of christelijke traditie, maar vooral overheerst een enorme angst om zich te vervreemden van het electorale midden. Wel natuurlijk de electorale knallers als efficiencytaakstellingen op bureaucratie in de zorg, samenvoegen van overheidsdiensten en soms zelfs het schrappen van hele bestuurslagen. Terwijl zulke vermetele plannen aantoonbaar eerst veel wetgeving, overleg en andere moeiten en vooral tijd en geld kosten (dat is zeker) en heel misschien revenuen, maar dat is aantoonbaar onzeker.
Regeren dan toch de ambtenaren? Of toch gewoon de politiek? Blij verrast ben ik met de nieuwe website www.debaasvannederland.nl . Het idee van de website is van ex-politicus Willem Vermeend. De bezoeker krijgt een heel systematisch overzicht van uitgaven en ontvangsten van de Nederlandse regering. Met vervolgens buttons per beleidsveld en een lange rij aan maatregelen. Steeds weer de vraag, moet er nu meer of minder geld hier of daar heen. Welke maatregelen kiest of verwerpt u?
Spannend wordt het als de ‘speler’ , want dat wordt je toch wel een beetje, naar de resultaten gaat. Het totaal van maatregelen wordt namelijk gewogen. Niet naar politieke voorkeuren maar de ‘score’ valt hoger uit naarmate de uitkomsten van alle gekozen maatregelen een betere balans laten zien tussen extra economisch groei, gezonde overheidsfinanciën, extra werkgelegenheid, een sociaal beleid en minder CO2-uitstoot. De beste maatregelenmix kan 1000 punten verdienen - en eeuwige roem. Tot nu toe kom ik niet boven de 700. Maar wacht maar, ik hou vol. Uiteindelijk is de burger de baas van Nederland. Allemaal dus naar die site. Veel leuker dan alleen maar stemmen!
Abonneren op:
Posts (Atom)