Column Binnenlands Bestuur dd 11 juni 2010
Met ons weet u waar u aan toe bent, oreerden de politici de afgelopen maand. Maar de dag na de verkiezingen worden verkiezingsprogramma’s al gebruikt om vis in te verpakken. Eerder had ook al gekund, als de inkt niet zo slecht was voor de vis. Want programma’s bleken ook deze keer meer desinformatie te bevatten dat te informeren.
Hoe is het anders mogelijk dat weinigen in de programma’s konden ontdekken wat partijen nu echt willen met de rijksfinanciën, zorgkosten, inkomensregelingen en meer. Het Centraal Planbureau had kruisverhoren nodig om te achterhalen wat men met alle wollige partijtaal bedoelde. Het werd hen niet in dank afgenomen. TV-rubriek Netwerk en Nijenrode dachten de VVD-plannen voor de laagste inkomensgroepen te begrijpen - maar begrepen er echt helemaal niets van, volgens Ruttes VVD. Nyfer en Volkskracht beoogden een koopkrachtplaatje te presenteren maar kregen een draai om de oren van Pechtold. Eén vraag blijft hangen. Als CPB, Nijenrode en Nyfer al niet goed kunnen doorgronden wat partijen bedoelen met de financiën, hoe moet de kiezer dan een keuze maken?
En wat nu als er niet snel een kabinet is? Als de begroting 2011 gewoon wordt opgesteld zonder veel politieke sturing. Als de zittende of misschien uiteindelijk nieuwe coalitie, welke dat ook zal blijken te zijn, eerst of voor een deel de kaasschaaf zal gebruiken. Is dat erg?
Of het nieuwe kabinet nu 10 of 20 miljard moet ombuigen, het maken van keuzen vinden politici lastig. Niet in verkiezingstijd. Dan ‘halveren’ we het OS-budget, de kunstsubsidies, de kinderbijslag of wat al meer. Maar wel als er bestuurd moet worden. Dan kiest men vaak voor het ponds-pondsgewijs verdelen van de pijn. Alle personeelsbudgetten een procent eraf, een taakstelling op externen, procenten besparen op ICT, aanbestedingsmeevallers alvast inboeken, de prijsbijstelling niet uitdelen, scherper inkopen, meer samenwerken, decentralisatiekorting, kostendekkendheid van tarieven vergroten, overhead beperken, snijden in managementlagen, of wat er al niet bedacht wordt. En allemaal neerkomt op een variant van de kaasschaafmethode.
De kaasschaaf is omstreden. Jammer. Want het gebruiken van de kaasschaaf in de vorm van een efficiencykorting is een aansporing om de doelmatigheid en organisatie stelselmatig te verbeteren. Bij gebrek aan concurrentieprikkels of de lokroep van winst, is schaven een redelijk alternatief om overheidsdiensten te dwingen nut en noodzaak van de eigen kosten tegen het licht te houden. Een taakstelling van een of twee procent per jaar lijkt niet veel maar is het wel en heeft ook echt budgettaire effect.
Maar ik zou er twee eisen aan verbinden. Leg één efficiencykorting op, niet allemaal kleine gestapelde taakstellingen op van alles en laat ambtenbaren zelf keuzen maken hoe de taakstelling te realiseren. En ten tweede, schep onder beheer van Financiën zoals de Britten eerder deden een investeringsfonds om ideeën en innovatie te honoreren. Ideeën die eerst even geld kosten, maar in de opvolgende jaren renderen. Geef waar gevraagd dus een beetje budget erbij, onder gelijktijdige inboeking van de meerjarige opbrengsten. Dan gaat zelfs de kaasschaaf meewerken ten goede.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten