Column Binnenlands Bestuur dd 27 augustus 2010
Er is geen groter lijden dan het lijden dat men vreest. Toch leidt de vrees voor een rechts kabinet tot -verder anekdotische- initiatieven van de groep die met stickers laat zien welke uitgavenposten ofwel ‘linkse hobby’s’ kunnen verdwijnen als rechts regeert. Op het internet post men bij www.linksehobby.nu/ de voorbeelden. Vooral kunst, cultuur en zorg zouden veel te vrezen hebben van rechts. Maar wanneer is iets een financiële of politieke hobby, hoe kunnen hobby’s ontstaan en tot slot, zijn er ook rechts hobby’s?
Met hobby’s wordt waarschijnlijk gedoeld op uitgavenposten die vooral van één politieke zijde (bijvoorbeeld links) steun hebben maar desondanks toch door de brede volksvertegenwoordiging geaccordeerd zijn. Ergens in het proces van begrotingsonderhandelingen lukt het de minderheid een meerderheid te krijgen voor de eigen ideeën. Hilarisch zijn de Amerikaanse voorbeelden van zogenaamde ‘pork & barrel’ waar politici in ruil voor steun aan een begrotingswet allerlei kleine voordeeltjes voor hun eigen staat er uit slepen. Daar worden hobby’s vooral gerealiseerd als gevolg van het systeem van regionale volksvertegenwoordigers, die eigen belangen realiseren in het begrotingsproces
Maar waarom zouden CDA en VVD ooit ingestemd hebben met het ontstaan van linkse hobby’s? Er lijkt me maar een aannemelijke verklaring. Die is dat ze een klein kwaad gedogen en steun geven aan een linkse hobby om een eigen resultaat te boeken. Wat zijn de rechtse hobby’s? Voor het CDA vast de financiering van het bijzonder onderwijs, BTW-vrijstellingen voor boeren en tuinders, laag BTW-energietarief voor kerken (en moskeeën), de giftenaftrek aan kerken. Voor de VVD de hypotheekrenteaftrek natuurlijk, de JSF (of niet meer?), fiscale faciliteiten voor ondernemers en subsidies voor het bedrijfsleven? Voor Wilders steun aan pro-Israelgroepen?
Komt er een einde aan rechts hobby’s als links regeert en vice versa? Ik denk het niet. De werkelijkheid is dat we in Nederland een oneindig genuanceerd land zijn. Vrijwel alle linkse hobby’s hebben ook de steun van rechts en vice versa. Ook de VVD heeft een diepe verbinding met bijvoorbeeld kunst en cultuur. De helft of meer van de besturen van muziek-, toneel- en dansgezelschappen bestaat uit rechtse stemmers, ex- politici of hun levensgezellen. De VVD had lange tijd als vrijwel enige partij in haar programma staan dat één procent van de rijksuitgaven naar kunst en cultuur moest gaan.
En de gezondsheidszorg dan? Moet die lijden onder rechts? Niet meer dan onder links. Ook onder CDA- en VVD ministers zijn de zorguitgaven tomeloos gegroeid, jaar in, jaar uit, meer dan begroot. En geen enkele CDA- of VVD-minister van Financiën heeft daar een stokje voor kunnen steken, enkele pogingen te spijt. Met de PvdA in het kabinet zou ook op zorg omgebogen worden, met de PVV erbij wordt dat niet per se veel slechter.
Als er al een heuse rechts hobby te noemen valt, is dat om links op de kast te krijgen door vileine, halfware of net onder de gordel geplaatste plaagstootjes. Resultaat gegarandeerd.
zaterdag, augustus 14, 2010
vrijdag, augustus 13, 2010
Zin om te bezuinigen?
Column Binnenlands Bestuur dd 6 augustus 2010
Over een week of zes presenteert het kabinet, het demissionaire danwel het nieuwe, de Miljoenennota. Dat moet grondwettelijk nu eenmaal, ook als de coalitieonderhandelingen stokken Een van de zaken waar reikhalzend naar uitgekeken wordt is in welke omvang en op welke posten er wordt bezuinigd. Dát er bezuinigd moet worden is onomstreden. Economen, en politieke partijen discussieerden alleen nog over de vraag hoe snel en in welke omvang dit moest plaatsvinden.
De laatste officiële cijfers zijn van eind mei toen Financiën bekend maakte dat in 2010 de getallen allen met een zes beginnen en eindigen. Het geraamde tekort bedraagt 6,6% van het nationaal inkomen en de schuld loopt op tot 66%.
Historisch gezien zijn dat erg hoge uitslagen. In Europees perspectief valt die omvang echter wel meer mee. Veel landen hebben een hogere schuld, zelfs Duitsland steekt daar nog boven uit. Het tekort van ruim zes procent bevindt zich ongeveer op het Europees gemiddelde, met boven ons de hele club Mediterrannee, de Middellandse Zee landen waar velen deze weken hun vakantie doorbrengen.
In toekomstig perspectief staat Nederland er ook niet heel slecht voor. We vergrijzen en zullen daarvoor moeten ombuigen, maar een groot deel van de toekomstige pensioenen is al kapitaalgedekt en de pensioenleeftijd zal binnenkort formeel worden verhoogd. Die situatie is bepaald gunstiger dan andere landen waar niet altijd een kapitaaldekking is, de pensioenleeftijd lager is en het maatschappelijk verzet tegen verhoging veel groter.
Moet de bezuiniging in Nederland dan wel echt zo snel en omvangrijk? Moesten de onderhandelingen tussen VVD en PvdA nu per se daarop stranden? Waarschijnlijk is dat niet de omvang van de bezuinigingen het echte breekpunt zijn geweest maar de achterliggende staatsopvatting. De VVD streeft een kleinere collectieve sector en lagere belastingen na en kan het breed aanwezige besef dat er moet worden bezuinigd gebruiken om dat te realiseren. Net zoals de PVV in Den Haag de bezuinigingsnoodzaak als alibi gebruikt om kunst- en cultuursubsidies tot onderwerp van aandacht te verklaren.
De crisis en de bezuinigingsnoodzaak wordt kortom gebruikt als alibi om politieke doelen te realiseren. Rutte moet wel voortmaken omdat het crisisbesef snel aan het teruglopen is. Er zullen heel wat speeches nodig zijn om dat besef weer een beetje ‘op te wekken’ dit najaar en voldoende maatschappelijke steun te verzamelen voor verstrekkende maatregelen.
Wel vatbaar voor kritiek is paniekvoetbal, als ondoordachte crisismaatregelen worden voorgesteld zonder dat er een economisch deugdelijke grondslag is. Een voorbeeld daarvan is de opheffing van de blokkade op spaarloon.
Deze maatregel is om twee redenen niet slim gekozen. Economisch is er nauwelijks effect te verwachten. Slechts een deel ervan zal worden gebruikt en wat resteert is geen half of kwart procent van het nationaal inkomen, verwaarloosbaar. Ook de timing deugde niet. Politiek was het slimmer geweest de maatregel onderdeel te maken van een groot en omvangrijk bezuinigingspakket. Nu is het weggegeven door een demissionair kabinet en kan bezuinigingspremier Rutte dat niet meer doen. Een beginnersfout of gebrek aan regie?
Over een week of zes presenteert het kabinet, het demissionaire danwel het nieuwe, de Miljoenennota. Dat moet grondwettelijk nu eenmaal, ook als de coalitieonderhandelingen stokken Een van de zaken waar reikhalzend naar uitgekeken wordt is in welke omvang en op welke posten er wordt bezuinigd. Dát er bezuinigd moet worden is onomstreden. Economen, en politieke partijen discussieerden alleen nog over de vraag hoe snel en in welke omvang dit moest plaatsvinden.
De laatste officiële cijfers zijn van eind mei toen Financiën bekend maakte dat in 2010 de getallen allen met een zes beginnen en eindigen. Het geraamde tekort bedraagt 6,6% van het nationaal inkomen en de schuld loopt op tot 66%.
Historisch gezien zijn dat erg hoge uitslagen. In Europees perspectief valt die omvang echter wel meer mee. Veel landen hebben een hogere schuld, zelfs Duitsland steekt daar nog boven uit. Het tekort van ruim zes procent bevindt zich ongeveer op het Europees gemiddelde, met boven ons de hele club Mediterrannee, de Middellandse Zee landen waar velen deze weken hun vakantie doorbrengen.
In toekomstig perspectief staat Nederland er ook niet heel slecht voor. We vergrijzen en zullen daarvoor moeten ombuigen, maar een groot deel van de toekomstige pensioenen is al kapitaalgedekt en de pensioenleeftijd zal binnenkort formeel worden verhoogd. Die situatie is bepaald gunstiger dan andere landen waar niet altijd een kapitaaldekking is, de pensioenleeftijd lager is en het maatschappelijk verzet tegen verhoging veel groter.
Moet de bezuiniging in Nederland dan wel echt zo snel en omvangrijk? Moesten de onderhandelingen tussen VVD en PvdA nu per se daarop stranden? Waarschijnlijk is dat niet de omvang van de bezuinigingen het echte breekpunt zijn geweest maar de achterliggende staatsopvatting. De VVD streeft een kleinere collectieve sector en lagere belastingen na en kan het breed aanwezige besef dat er moet worden bezuinigd gebruiken om dat te realiseren. Net zoals de PVV in Den Haag de bezuinigingsnoodzaak als alibi gebruikt om kunst- en cultuursubsidies tot onderwerp van aandacht te verklaren.
De crisis en de bezuinigingsnoodzaak wordt kortom gebruikt als alibi om politieke doelen te realiseren. Rutte moet wel voortmaken omdat het crisisbesef snel aan het teruglopen is. Er zullen heel wat speeches nodig zijn om dat besef weer een beetje ‘op te wekken’ dit najaar en voldoende maatschappelijke steun te verzamelen voor verstrekkende maatregelen.
Wel vatbaar voor kritiek is paniekvoetbal, als ondoordachte crisismaatregelen worden voorgesteld zonder dat er een economisch deugdelijke grondslag is. Een voorbeeld daarvan is de opheffing van de blokkade op spaarloon.
Deze maatregel is om twee redenen niet slim gekozen. Economisch is er nauwelijks effect te verwachten. Slechts een deel ervan zal worden gebruikt en wat resteert is geen half of kwart procent van het nationaal inkomen, verwaarloosbaar. Ook de timing deugde niet. Politiek was het slimmer geweest de maatregel onderdeel te maken van een groot en omvangrijk bezuinigingspakket. Nu is het weggegeven door een demissionair kabinet en kan bezuinigingspremier Rutte dat niet meer doen. Een beginnersfout of gebrek aan regie?
Abonneren op:
Posts (Atom)