Column Binnenlands Bestuur dd 5 november 2010
Na de start van Rutte is de voorbereiding van de volgende verkiezingen begonnen. Welke budgettaire opties zijn er voor links om een alternatief te bieden voor Rutte-1? Of gaat Rutte in analogie met Lubbers van 1982-989 acht jaar no-nonsense aan de slag voordat links weer mee mag doen, zoals destijds Kok in ’89 van het CDA bij Lubbers mocht aanschuiven?
Volgend de economische analyses eerder in 2010 moet Nederland met het oog op de langere termijn 4,5% van het BBP besparen, de bekende 29 miljard, het houdbaarheidstekort. Dat hoeft volgens de rekenmeester weliswaar niet ineens, maar tot 2014, deze kabinetsperiode, zou er zeker 15 of meer miljarden moeten worden omgebogen. In een latere kabinetsperiode zou dan de rest moeten volgen.
Rutte-1 gaat die opgave aan en beoogt tot 2014 een besparing van deze omvang te realiseren. Natuurlijk opponeren Cohen, Halsema en anderen maar hun alternatieve begrotingsplannen hebben onvoldoende zetels opgeleverd. Het is ook een illusie ervan uit te gaan dat zij de komende jaren veelvuldig betrokken worden bij de alternatieve invulling van budgettaire besparingen. Waarschijnlijk moet men het doen met kleine succesjes, een bepaalde groep die wat ontzien wordt in de beapringen op de zorg hier of een gered orkest daar, maar veel scoringskansen zal Rutte hen niet geven.
Bij wijze van troost zij bedacht dat indien links wel zou hebben meegeregeerd, de huidige keuzen niet heel anders zouden zijn uitgepakt. Ook links zou flink korten op, op sociale zekerheid, zorg en onderwijs, budgettair gezien nu eenmaal de grote drie. Ook ambtenaren(salarissen), bestuurlijke organisatie en publieke dienstverlening zouden door links worden gekortwiekt, en flink ook. Accentverschillen zouden liggen in het eigenwoningdossier (meer), ontwikkelingssamenwerking (minder) en een andere mix van ombuigingen versus belastingmaatregelen.
Hoe kan links dan wel een alternatief beiden voor de komende jaren? Om in 2014 een kans te hebben op een goede uitslag en regeringsdeelname, zou links nu al het debat moeten starten over een eigen invulling van houdbare overheidsfinanciën. Voorstellen moeten optellen tot een ordegrootte van 15 miljard, acceptabel zijn qua robuustheid voor coalitiegenoten en tot slot de (linkse) kiezers bekoren, ga er maar aan staan.
In de zorg zal men de discussie aanmoeten over beperking van het pakket (curatief en AWBZ) en de onvermijdelijke eigen bijdragen. Onontkoombaar zullen burgers meer zelf opzij moeten leggen voor de oude dag en minder rekenen op collectief gefinancierde voorzieningen. Met betrekking tot de sociale zekerheid moet een links geluid komen over ontslagbeperking enerzijds en een werkgeversplicht te investeren in werknemers anderzijds, een dossier waar Rutte weinig aan doet. In het onderwijs moeten dringend maatregelen worden doordacht om de kosten te verlagen en de productiviteit te verhogen. Eigen bijdragen en differentiatie tussen scholen moet ook overwogen worden, hoezeer ook nog taboe.
Het lijkt nog ver weg en een op termijn houdbare begroting is een reuzeklus voor links, maar, zonder zo’n herbezinning en zonder doorbreking van budgettaire taboes is de kans reëel dat men voor acht jaar de politieke woestijn in gaat.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten