Column Binnenlands Bestuur dd 15 januari 2010
‘Never a dull moment’ op het ministerie van Financiën. Dit voorjaar moeten ze de uitkomsten van de twintig heroverwegingsrapporten verwerken. Maar er is meer. Ook moet worden gezocht naar zo’n 50 mrd ter dekking van de financieringsbehoefte. Een gelukje hierbij is dat we een redelijk scherpe rente betalen. Duitsland betaalt het minst maar daarna is Nederland in Europa een goede tweede, zelfs nog iets voor de Fransen. Maar er is geen reden tot juichen want er doemt weer een enorme ijsberg voor ons op. Dat is niet IJsland, hoewel men daar onwillig lijkt ons 1,3 mrd te retourneren. Nee, Griekenland. Dat land zou financieel kunnen crashen nu over 2009 het tekort opgelopen blijkt tot 12,5 procent. Griekse staatsobligaties hebben nog maar de status BBB+. Ook andere leden van de Club Mediterrane als Italië, Spanje en Portugal worden overigens steeds lager gewaardeerd. Die lagere ‘betrouwbaarheids’rating betekent een hoger te betalen rente, voor Griekenland 2,5% meer dan Duitsland. Griekenland zou als gevolg hiervan en zonder hulp van Europa in een verdere negatieve spiraal kunnen komen en financieel ineenstorten. Wat betekent dat voor Nederland? Moet zij in EG-verband Griekenland helpen?
Europese hulp betekent eigenlijk dat slecht gedrag beloond wordt. Ooit is afgesproken dat landen het zonder hulp van de Europese Centrale Bank of andere lidstaten financieel moeten redden en zelf orde op zaken stellen. Moeten we de Grieken daarom maar laten bungelen of in het uiterste geval in een crisis laten komen? Het lastige daarvan is dat dan de vorderingen van geldverstrekkers aan Griekenland minder waard of waardeloos worden. En wie zijn die geldverstrekkers? Onze eigen banken, die toch al zo broos zijn. Een financiële crisis in Griekenland, Portugal en elders raakt ons dus eigenlijk ook direct zelf. Want onze eigen banken zouden kunnen gaan wankelen.
Maar Griekenland helpen, door bijvoorbeeld gezamenlijke leningen uit te geven (die Duitsland en ons een vol procent of meer kunnen kosten en Griekenland een dik procent korting opleveren) zou de noodzaak voor de Mediterrane landen om orde op zaken te stellen sterk verminderen. Maar wat dan?
De receptuur laat zich natuurlijk raden, het is én-én. Eerst moet er veel meer budgetdiscipline komen in landen als Griekenland via harde ingrepen in de overheidsuitgaven voordat men enige vorm van hulp kan ontvangen. Hulp waar wij als Nederland dik aan zal moeten meebetalen via een hogere leningrente. Sorry Griekse pensionado’s maar jullie Zwitserleven gevoel wordt beslist minder.
En voor de toekomst is de les ook duidelijk. Nu kan de Europese Commissie alleen maar op het budgettaire beleid van landen studeren, vaststellen dat het in een lidstaat misgaat, maar zijn er nauwelijks mogelijkheden tot ingrijpen of sancties op te leggen. Ook dat moet dus anders. Geef de Grieken allereerst eerst maar eens een lesje ombuigen. Als strak de Nederlandse 20 heroverwegingswerkgroepen klaar zijn, bieden we de rapportschrijvers gewoon een welverdiend reisje aan ter beloning. Waarheen? Naar Griekenland natuurlijk!
