Column Binnenberijk, april 2010
Recent zijn mooie biografieën verschenen over belangrijke politieke leiders, als Den Uyl, Van Agt en recenter Luns. Het waren giganten in hun tijd, al is er van hun politieke erfenis vaak niet veel meer over. Enige nederigheid kortom is wel gepast. Toch is de invloed van een politicus ook niet te onderschatten. Zij bepalen de koers van ons land, de verdeling van rechten, de strafbaarheid van gedrag, de ontvangst van subsidies of heffing van belastingen.
Vrij typisch Nederlands is de dominantie van de regering ten opzichte van het parlement en binnen het parlement de nog sterker gevoelde onmacht van oppositiepartijen. Vergeleken met elders is de positie van ons parlement –hoewel wettelijk stevig veranderd- in de praktijk vrij zwak. Ze stelt weinig initiatiefwetten op, amendeert wetsvoorstellen maar in bescheiden mate en wijzigt bijvoorbeeld bij ingediend e begrotingen minder dan een kwart procent van de budgetten per jaar. Binnen het parlement is het een geuzendaad van jewelste als een lid van de oppositiepartijen een motie op zijn naam weet te krijgen. En zelfs dan, een motie op je naam…
Geen wonder daarom dat (inmiddels ex)-parlementariër AJ Boekestijn een andere weg zocht om zijn ideeën te realiseren, een kloek boek. Daarin werkt hij een heel kritische visie uit op het beleid rond ontwikkelingssamenwerking. Hoewel, dat de VVD-er Boekestijn het gevoerde beleid afwijst is natuurlijk geen verrassing. Een vast percentage van de begroting weggeven, landen steunen die linksig zijn, financiering van het overheidsbeleid in opkomend e landen, het zijn allemaal logische redenen voor de VVD om daar tegen te zijn. Verrassend is misschien dat Boekestijn niet zozeer afschaffing bepleit maar wijziging. Gewoon door meer en minder zinvolle of constructieve voorstellen waarover je van mening kan en mag verschillen. Maar die er wel toe doen. En verrassend is dat hij daarvoor de boekvorm koos, geen losse lezingen of parlementaire toespraken. Maar boekschrijvende politici blijven zeldzaam.
Gaat dit boek nu alles veranderen? Dat is niet gezegd. Maar ik verwacht wel dat het de discussie over ontwikkelingssamenwerking aanjaagt. Deze maanden maken politieke partijen hun partijprogramma op en zeker bij de VVD en aanverwante partijen zal men graag uit Boekestijns werk putten. Verder moet het boek een beetje concurreren met de net uitgebrachte heroverwegingsrapporten, waarvan er ook een over internationale hulp gaat.
Dat die rapporten overigens meer invloed hebben is ook niet gezegd. Een grondige studie naar de invloed van heroverwegingsrapporten leerde dat -kort gezegd- een rapport dat geheel tegen de tijdgeest inging zelden hoog scoorde, zelfs als het excellent onderzoek betrof. Een matig rapport daarentegen, zolang het maar de tijdgeest goed aanvoelt, maak grote kans op doorwerking.
De kansen voor de doorwerking van de ideeën van Boekestijn liggen kortom niet geheel of alleen bij hem, maar vooral en eerst bij de stemmers op 9 juni. Die bepalen wie regeert en dat zal meer impact hebben dan welk boek dan ook, alle vlijt ten spijt.
De prijs van een slecht geweten, Arend Jan Boekestijn, ASPEKT 2010
