Column Binnenlands Bestuur dd 18 maart 2011
Amerika en Europa zijn beide bezig de gevolgen van de crisis te verwerken, die een grote impact heeft hebben gehad op de overheidsfinanciën. Tussen beide zijn belangrijke verschillen, maar ook overeenkomsten.
Nadat de overheidsschuld in Amerika onder de laatste Bush (junior) groeide van 55 naar 80% van het nationaal inkomen, zal het nog tijdens het eerste presidentschap van Obama boven de 100% komen. Dat is een treurig record, alleen landen als Griekenland en Italië scoren hoger, maar een record met een lange geschiedenis. Alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog is het tekort ooit zo hoog geweest, daarna bleef het lang veertig tot zestig procent, een Europees niveau. Maar nota bene onder de rechtse Reagan en zijn opvolger (vader) Bush steeg het tekort door belastingverlagingen en stijgende defensie-uitgaven al van een kleine veertig naar ruim zestig procent. De Democraat Clinton liet het tekort weer dalen maar inmiddels is er geen houden meer aan. Amerika zit sinds het de oorlogen na 11 september (2001) startte en de crisis uit 2008 diep diep diep in de schulden.
Pijnlijker dan de schuld is dat het tekort vorig jaar ver boven de tien procent uitkwam en dit jaar nog geen nieuwe begroting kon worden vastgesteld. Het overleg tussen president en Congres, en daarbinnen tussen Democraten en Republikeinen, zit volkomen vast. De consequentie daarvan is dat de ambtenaren niet meer betaald gaan worden en de overheidsgebouwen op slot gaan, hetgeen overigens al enkele keren eerder is gebeurd in de recente geschiedenis. Om die pijnlijke afgang nu te voorkomen worden er deze maand steeds deelbegrotingen goedgekeurd voor de korte termijn, telkens voor twee weken. Ook een blamage trouwens.
Nederland vaart ondertussen wel. Onze werkloosheid is ondanks de crisis erg laag en daalt van 400.000 naar 350.000 volgend jaar, de winstgevendheid van bedrijven neemt toe en daardoor gaat het overheidstekort snel dalen van 5,2% in 2010 naar 2,2% in 2012. Even de tering maar de nering zetten betaalt zich blijkbaar snel uit. Om het zover te laten komen moet het kabinet nog wel invulling geven aan de ingeboekte ombuigingen, maar eigenlijk zijn rechts en links er over eens dat er flink gesneden moet worden, al verschillend e opvattingen over tempo en de precieze keuze waar er bezuinigd moet worden. Of in het eigentijdse Haags, we werken aan een ‘compacte overheid’ en ‘consolidatie van de uitgaven’.
De echte pijn moet echter nog komen. Want na deze enorme ombuiging van ruim 15 miljard moet er volgend de economen nog eens zo’n bedrag worden omgebogen in de volgende kabinetsperiode, rekening houdend met de toekomstige kosten van vergrijzing en de huidige hoge schuld van 65% van het nationaal inkomen. Om die te realiseren is een bredere politieke en maatschappelijke consensus nodig dan er nu bestaat voor deze ombuigingsgolf. Als we straks verlamming willen voorkomen –zoals die Amerika nu treft met Democraten en Republikeinen die zich diep in loopgraven hebben verschanst- moet nu al werk worden gemaakt van nationale oplossingsstrategieën. Ander vult Europa het voor ons in.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten